Yükselen tahvil faizleri, 91 doların üzerine çıkan petrol fiyatları ve artan jeopolitik riskler küresel piyasalarda risk iştahını baskılıyor. Teknoloji hisselerindeki sert düşüşler de satışları derinleştiriyor
Uzun vadeli tahvil faizlerindeki sert yükseliş ve artan petrol fiyatları küresel piyasalarda satış baskısının devam etmesine neden olurken, faiz oranlarına duyarlı teknoloji hisselerinde de düşüşler görülüyor. İran ile ABD arasında ateşkes süresinin sona ermesi ve Hürmüz Boğazı na ilişkin artan güvenlik riskleri petrol fiyatlarını yeniden yukarı taşırken, Brent petrolün 91 doların üzerinde seyretmesi enflasyon ve para politikası görünümü açısından piyasaların odağında kalmaya devam ediyor. Son dönemde açıklanan zayıf ABD büyüme ve istihdam göstergeleri, ABD Merkez Bankası nın (Fed) yeniden faiz artıracağına yönelik beklentileri azaltmasına rağmen uzun vadeli ABD tahvil faizlerinin yüksek seviyelerini koruması, riskli varlıklar açısından önemli bir baskı unsuru olarak öne çıkıyor. Yüksek enerji fiyatları ve uzun vadeli borçlanma maliyetlerinin bir araya gelmesi de küresel piyasalarda risk algısını artırıyor. Enflasyonist endişeler ve ülkelerin artan kamu borçlarına ilişkin kaygılar tahvil getirilerini yukarı taşırken, bu durum borsalar üzerinde baskı oluşturuyor. Çip şirketlerinin hisselerindeki düşüş de pay piyasalarındaki satış eğiliminde etkili oldu. Jeopolitik çalkantıların ekonomileri arz şoklarına karşı daha savunmasız hale getireceğine yönelik endişeler görülürken, yatırımcılar hükümetlerin harcamaları dizginleyememesi konusunda da endişe taşıyor. ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından, Hürmüz Boğazı nın ABD toprağı olarak gösterildiği bir harita paylaştı. Trump, 14 Ağustos ta katıldığı bir etkinlikte, ABD Donanması nın Hürmüz Boğazı nda tam bir abluka uyguladığını savunarak, İran ı tamamen mağlup ettikten sonra, çok geçmeden Hürmüz Boğazı nı ABD toprağı ilan edeceğim. diye konuşmuştu. İran la devam eden ya da planlanan hiçbir müzakere olmadığını belirten Trump, Hürmüz Boğazı nın açık ve ABD nin kontrolü altında olduğunu savundu. Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Dışişleri Bakanlığı da İran la tüm ticari faaliyetlerin, alışverişlerin ve mali işlemlerin ikinci bir duyuruya kadar durdurulduğunu duyurdu. Tüm bu gelişmelerin yanı sıra ticaret tarafında ise ABD Başkanı Donald Trump, Kanada dan ithal edilen bazı ürünlere yerel saatle çarşamba sabahından itibaren uygulanması planlanan yüzde 50 oranındaki gümrük vergilerini üç günlüğüne durdurduğunu açıkladı. Makroekonomik veri tarafında, ABD de ithalat fiyat endeksi temmuzda aylık bazda yüzde 0,4, ihracat fiyat endeksi yüzde 1,3 azaldı. Ülkede sanayi üretimi de temmuzda aylık bazda yüzde 0,2 ile piyasa beklentilerinin altında arttı. Dün yüzde 4,75 ile Ocak 2025 ten bu yana en yüksek seviyelere yaklaşan ABD nin 10 yıllık tahvil faizi, bugün yüzde 4,69 da denge buldu. Dün yüzde 5,34 ile 2007 den bu yana en yüksek seviyeyi gören ABD nin 30 yıllık tahvil faizi de bugün yüzde 5,27 de dengelendi. Öte yandan yatırımcılar, Federal Açık Piyasa Komitesinin (FOMC) bugünkü toplantı tutanaklarından bankanın bundan sonra uygulayacağı politikalara ilişkin ipucu arayacak. ABD ve İran arasındaki gerginliklerin devam etmesi ve Hürmüz Boğazı na ilişkin belirsizliklerle ekim vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,6 artışla 91,6 dolara yükseldi. Fed e ilişkin faiz artırım beklentilerinin gücünü kaybetmesiyle dolar endeksi yüzde 0,1 azalışla 91,6 da seyrederken, altının onsu yüzde 0,3 artışla 4 bin 346 dolardan işlem görüyor. ABD ve Japonya nın yene yönelik müdahalesi de dolar endeksindeki düşüşte etkili olan önemli faktörler arasında yer alıyor. Analistler, Hürmüz Boğazı na ilişkin gelişmelerin altın fiyatlarının yönü üzerinde belirleyici olabileceğini söyledi. New York borsası dün teknoloji şirketlerinde görülen satış baskısının etkisiyle negatif seyretti. Nvidia nın hisseleri yüzde 2,3, Micron Technology nin hisseleri yüzde 7 ve Broadcom un hisseleri yüzde 3,2 değer kaybetti. Philadelphia Yarı İletken Endeksi de yüzde 5 geriledi. Çocukların ruh sağlığına zarar verdiği iddiasıyla Meta ya karşı açılan dava, California eyaletinin Oakland kentindeki bölge mahkemesinde görülmeye başlanırken, şirketin hisseleri yüzde 4,5 değer kaybetti. Söz konusu gelişmelerle Dow Jones endeksi yüzde 0,22, S&P 500 endeksi yüzde 0,69 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,33 değer kaybetti. ABD de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı. Jeopolitik tansiyonun yeniden artması Avrupa borsalarında satış baskısının devam etmesine neden olurken, Avrupa borsalarında dün İngiltere hariç negatif bir seyir izlendi. Petrol fiyatlarındaki ve tahvil faizlerindeki yükselişler Avrupa piyasalarında risk algısını artırıyor. Bu durum, enflasyonist endişelerin yansıması olarak değerlendiriliyor. Avrupa da özellikle teknoloji hisselerindeki satış baskısı öne çıktı. Bu gelişmelerle Avro Bölgesi nde yılın geri kalanında enflasyonun yüzde 2 lik hedefin üzerinde kalabileceği tahmin ediliyor. Enerji fiyatlarına bağlı olarak bölgede enflasyonun yüzde 3 seviyelerine çıkabileceği öngörülüyor. Tahvil piyasalarındaki satış baskısı Avrupa piyasalarının da yönü üzerinde etkili oldu. Almanya nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 3,27 ile 2011 den bu yana en yüksek seviyeye, Fransa nın 30 yıllık tahvil faizi yüzde 4,91 ile 2008 den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Öte yandan Almanya, artan kamu borcu ve kalıcı enflasyon endişelerinin piyasaları baskılamasıyla uzun vadeli tahvil ihracında son 15 yılın en yüksek borçlanma maliyetiyle karşı karşıya kalabileceği öngörülüyor. Analistler, ülkede açıklanan reform paketinden dolayı harcamaların artacağına dair endişelerin de görüldüğünü söyledi. Almanya da kurumsal yatırımcı ve analistlerin ekonomiye güveni ise ağustosta artışını sürdürdü. Almanya merkezli Avrupa Ekonomik Araştırmalar Merkezi (ZEW), kurumsal yatırımcı ve analistlerin gelecek 6 aya ilişkin beklentilerini ölçen ZEW Ekonomik Güven Endeksi nin ağustos ayı sonuçlarını açıkladı. Buna göre, temmuzda 26,3 puan olan endeks, ağustosta 7,9 puan artarak 34,2 puana yükseldi. İngiltere de ise işsizlik nisan-haziran döneminde yüzde 4,9 ile değişmedi. Bu gelişmelerle Fransa da CAC 40 endeksi yüzde 0,82, Almanya da DAX 40 endeksi yüzde 0,71 ve İtalya da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,06 değer kaybederken, İngiltere de FTSE 100 endeksi yüzde 0,07 değer kazandı. Avrupa da endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı. New York borsasında dün teknoloji şirketlerinin hisselerindeki sert düşüş Asya borsalarına da taşındı. Sert düşüşler sonrasında Güney Kore borsasında işlemlere kısa bir süre ara verildi. SK Hynix in hisseleri yüzde 9,2, Samsung Electronics in hisseleri yüzde 7,8 değer kaybetti. Tahvil getirilerindeki yükselişin etkileri Asya borsalarındaki satış baskısında etkili olmaya devam ediyor. Dün yüzde 2,95 ile 1996 dan bu yana en yüksek seviyeyi gören Japonya nın 10 yıllık tahvil faizi bugün yüzde 2,93 te dengelendi. Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya da Nikkei 225 endeksi yüzde 3,1, Güney Kore de Kospi endeksi yüzde 5,7, Çin de Şanghay bileşik endeksi yüzde 2 değer kaybederken, Hong Kong da Hang Seng endeksi yüzde 0,2 değer kazandı. Dün yatay bir seyir izleyen Borsa İstanbul da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,03 azalışla 14.127,98 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,07 geriledi. Dolar/TL dün günü önceki kapanışın hemen altında 47,9074 ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 47,9350 den işlem görüyor. Analistler, bugün yurt içinde kısa vadeli dış borç istatistiklerinin, yurt dışında ise Avro Bölgesi nde enflasyon, ABD de FOMC toplantı tutanakları başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.000 ve 13.900 puanın destek, 14.300 ve 14.400 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.
