Savaş Avrupa'ya sıçrayabilir: İran'ın yeni hedefleri ortaya çıktı
İran'da ABD ile yeni bir çatışma ihtimaline karşı hazırlanan seçenekler savaşın coğrafyasını genişletebilir. Tahran'a yakın kaynaklara göre Avrupa'daki askeri noktalar da olası misilleme planlarında değerlendiriliyor.
İran yönetimine yakın kaynaklar, ABD'nin savaşı yeniden tırmandırması halinde Tahran'ın bu kez Orta Doğu'nun dışına çıkabilecek misilleme seçeneklerini değerlendirdiğini belirtti. Gündemde Güney ve Güneydoğu Avrupa'daki ABD bağlantılı askeri varlıklar bulunuyor.Financial Times'ın 19 Ağustos'ta yayımladığı habere göre İranlı askeri planlamacılar Bulgaristan'daki ABD varlıklarını değerlendirmeye aldı. Kaynaklardan biri, mart ayında bir insansız hava aracının saldırısına uğrayan Kıbrıs'taki askeri tesislerin de olası hedefler arasında bulunduğunu söyledi.Bulgaristan'daki Bezmer üssü gündemdeİran'ın değerlendirdiği Avrupa noktaları arasında Bulgaristan özellikle öne çıkıyor. Ülke, ABD ile uzun süredir devam eden savunma iş birliği kapsamında Amerikan kuvvetlerine çeşitli askeri tesislerden ortak yararlanma imkânı sağlıyor. ABD Dışişleri Bakanlığı da iki ülke arasındaki Savunma İş Birliği Anlaşması'nın Amerikan ordusuna Bulgaristan'daki çeşitli askeri tesislere erişim ve ortak kullanım hakkı verdiğini belirtiyor.Son dönemde bu hattaki kritik noktalardan biri Bezmer Hava Üssü oldu. Tahran'a yakın kaynakların aktardığına göre İran tarafı, ABD'nin yeniden geniş çaplı saldırıya geçmesi durumunda buradaki Amerikan askeri varlığını olası misilleme seçenekleri arasında değerlendiriyor.Böyle bir adım gerçekleşirse çatışmanın niteliği önemli ölçüde değişebilir. İran'ın bugüne kadarki saldırılarının büyük bölümü Orta Doğu'daki Amerikan üsleri, enerji altyapısı ve bölgesel hedefler üzerinde yoğunlaşırken Bulgaristan'a yönelik doğrudan bir saldırı savaşın Avrupa kıtasına taşınması anlamına gelecek.Kıbrıs daha önce saldırının hedefi olduİkinci dikkat çekici nokta ise Kıbrıs. Ada üzerindeki Akrotiri ve Dhekelia, 1960'tan bu yana Birleşik Krallık'ın egemen üs bölgeleri olarak kullanılıyor ve İngiltere açısından Doğu Akdeniz'deki en önemli askeri merkezler arasında bulunuyor.Akrotiri üssü mart ayında savaşın doğrudan etkisini yaşamıştı. İngiltere Başbakanı'nın 2 Mart'taki açıklamasına göre İran kaynaklı bir insansız hava aracı RAF Akrotiri'de İngiliz personelin yaklaşık 800 yard yakınına kadar ulaşarak üs bölgesini vurdu. Saldırıda can kaybı yaşanmadı. İngiliz hükümeti o tarihteAkrotiri'nin ABD'nin İran'a yönelik saldırılarında kullanılmadığını özellikle vurguladı. İngiliz hükümeti sonraki açıklamalarında saldırının İran veya İran bağlantılı unsurlar tarafından gerçekleştirildiği değerlendirmesini sürdürdü. Böylece Kıbrıs, savaşın Avrupa'ya en yakın askeri uzantılarından biri haline geldi.İran menzilini daha uzağa taşımak istiyorTahran'ın Avrupa'daki hedefleri değerlendirmesi, İran'ın askeri stratejisinde olası bir değişime işaret ediyor. İranlı komutanlar daha önce yeni bir geniş çaplı çatışmada yalnızca Orta Doğu'daki Amerikan tesisleriyle sınırlı kalınmayabileceği yönünde açıklamalar yapmıştı.Ancak Avrupa'daki hedefleri vurabilmek İran açısından teknik açıdan daha zor bir operasyon anlamına geliyor. Royal United Services Institute araştırmacısı Sidharth Kaushal'a göre İran'ın orta menzilli balistik füzeleri Güney ve Güneydoğu Avrupa'daki bazı hedeflere ulaşabilir; ancak menzil uzadıkça taşıdığı savaş başlığının ağırlığı ve isabet kabiliyeti konusunda sınırlamalar ortaya çıkıyor.İran savaş sırasında daha uzak hedeflere ulaşmayı daha önce de denedi. ABD, savaşın ilk haftalarında İran'ın Hint Okyanusu'ndaki ortak ABD-İngiltere üssü Diego Garcia'ya yönelik birden fazla füze fırlattığını ancak bunların hedefe ulaşamadığını açıklamıştı. Türkiye de mart ayında İran'dan fırlatılan bazı balistik füzelerin NATO hava savunması tarafından engellendiğini duyurmuştu.Hürmüz'deki internet kabloları da seçenekler arasındaTahran'ın değerlendirdiği seçenekler yalnız askeri üslerden oluşmuyor. İran yönetimine yakın kaynaklara göre Basra Körfezi'ni küresel internet ağına bağlayan Hürmüz Boğazı çevresindeki denizaltı fiber optik kablolarına yönelik saldırı seçenekleri de incelendi.Bu hatlar Avrupa, Asya ve Orta Doğu arasındaki veri trafiğinin bir bölümünü taşıyor. Dolayısıyla fiziki enerji altyapısının yanında dijital altyapının da savaş planlarına dahil edilmesi, yeni bir tırmanma halinde ekonomik etkinin yalnız petrol ve deniz taşımacılığıyla sınırlı kalmayabileceğini gösteriyor.Tahran'ın bu seçenekleri değerlendirmesi henüz saldırı kararı alındığı anlamına gelmiyor. Kaynaklar İran'ın atacağı adımın Washington'ın bundan sonraki hamlesine bağlı olduğunu belirtiyor. ABD'nin İran altyapısına yeni geniş çaplı saldırılar düzenlemesi durumunda karşılığın mevcut coğrafi sınırların dışına çıkabileceği mesajı veriliyor.Avrupa için en kritik soru NATO olacakOlası bir saldırının en büyük siyasi sonucu hedefin bulunduğu ülkeye göre değişebilir. Bulgaristan NATO üyesi olduğu için İran'ın Bulgaristan topraklarındaki bir askeri tesisi vurması ittifak içinde çok daha geniş bir güvenlik tartışmasını tetikleyebilir.NATO'nun 5. maddesi, bir üyeye yönelik silahlı saldırının tüm üyelere yapılmış sayılabileceğini öngörüyor. Ancak herhangi bir olayda maddenin nasıl uygulanacağı saldırının niteliğine, hedefe ve müttefiklerin ortak siyasi değerlendirmesine bağlı bulunuyor.Kıbrıs'taki durum ise farklı. Akrotiri ve Dhekelia, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin değil Birleşik Krallık'ın egemenliğindeki askeri bölgeler. İngiltere'nin bu üsleri stratejik olarak korumaya devam ettiğini 2025 Savunma Stratejik İncelemesi de açık biçimde ortaya koyuyor.Bu nedenle İran'ın değerlendirdiği seçeneklerin hayata geçirilmesi yalnız savaşın menzilini büyütmekle kalmayabilir; ABD-İran çatışmasının Avrupa güvenlik mimarisiyle doğrudan kesişmesine de yol açabilir.Şimdilik ortada verilmiş resmî bir saldırı emri bulunmuyor. Ancak Tahran'daki planlamada Avrupa'daki askeri noktaların seçenekler arasına girmesi, yeni bir ABD-İran tırmanmasının önceki çatışma aşamalarından daha geniş bir coğrafyada sonuç doğurabileceğine işaret ediyor.
