ABD üniversitelerde Çin avı başlattı: Harvard ve MIT de listede
ABD ile Çin arasındaki teknoloji savaşı üniversitelere taşındı. Pentagon, aralarında Harvard, MIT ve Johns Hopkins'in de bulunduğu 30 üniversiteden yabancı araştırma ortaklıklarını incelemelerini istedi. Sorunlu görülen bağlantıları sonlandırmayan kurumların federal fonları riske girebilecek.
ABD yönetimi, Çin'le teknoloji rekabetinde bu kez ülkenin en büyük araştırma üniversitelerine yöneldi. Pentagon, 30 Amerikan üniversitesine yabancı kurumlarla yürüttükleri araştırma ortaklıklarını incelemeleri ve ulusal güvenlik açısından risk oluşturabilecek bağlantıları belirlemeleri talimatını verdi.Pentagon ilk açıklamasında denetime alınan üniversitelerin isimlerini açıklamadı. Ancak daha sonra ABD'li yetkililer Harvard Üniversitesi, Massachusetts Institute of Technology ve Johns Hopkins Üniversitesi'nin listede bulunduğunu doğruladı.Ortaya çıkan listenin diğer dikkat çeken isimleri arasında Cornell, Duke, Georgetown ve New York University ile California Üniversitesi'nin Berkeley, Los Angeles ve San Diego kampüsleri de bulunuyor. Böylece incelemenin ABD'nin önde gelen bilim ve teknoloji araştırma merkezlerinin önemli bölümünü kapsadığı ortaya çıktı.Üniversitelere iki hafta sürePentagon'un talebine göre üniversitelerin yabancı araştırma ortaklıklarını gözden geçirmesi ve sorunlu görülen bağlantıları sonlandırması gerekiyor. Kurumlara inceleme için iki haftalık süre verilirken gerekli adımları atmayan üniversitelerin Savunma Bakanlığı kaynaklı araştırma fonlarını kaybetme riski bulunuyor.Pentagon yönetimi uygulamanın amacının Amerikan vergi mükelleflerinin finanse ettiği araştırmaların yabancı ülkeler tarafından kullanılmasını engellemek olduğunu savunuyor. Özellikle Çin'deki üniversiteler ve askeri araştırma kuruluşlarıyla yürütülen çalışmalar Washington'ın merceğinde bulunuyor.Son incelemenin arkasında Pentagon'un temmuz ayında güncellediği yabancı kurum listesi de bulunuyor. Listede ABD tarafından devlet destekli araştırma ve geliştirme çalışmalarının başka ülkelere aktarılması açısından riskli görülen yaklaşık 130 kurum yer alıyor.Bunların büyük bölümünü Çinli üniversiteler ve araştırma kuruluşları oluştururken Rusya ve İran'dan bazı kurumlar da listede bulunuyor. Çin Bilim ve Teknoloji Üniversitesi ile Çin Askeri Tıp Bilimleri Akademisi riskli görülen kurumlar arasında yer alıyor.ABD üniversiteleri ise Pentagon'un yaklaşımına tepki gösteriyor. American Council on Education, hükümetin herhangi bir somut kanıt ortaya koymadan üniversitelerin yanlış yaptığı izlenimi yarattığını savundu. Kuruluş, Amerikan üniversitelerinin geçmiş yıllarda federal hükümetle araştırma güvenliği konusunda birlikte çalıştığını hatırlattı.Teknoloji savaşının yeni cephesiWashington'ın üniversitelere yönelik baskısının arkasında daha geniş bir teknoloji güvenliği tartışması bulunuyor. ABD Kongresi'nde geçen yıl yapılan bir araştırma, Pentagon tarafından finanse edilen yüzlerce çalışmanın Çin'deki üniversiteler ve savunma sektörüyle bağlantılı kuruluşlarla birlikte yürütüldüğünü ortaya koymuştu.İncelemede Haziran 2023 ile Haziran 2025 arasında Pentagon desteği alan ve Çinli araştırmacılarla ortak hazırlanan yaklaşık 1.400 bilimsel yayın tespit edilmişti. Bu çalışmaların yaklaşık 700 savunma araştırma hibesi kapsamında finanse edildiği ve hibelerin toplam değerinin 2,5 milyar doları aştığı belirtilmişti.Araştırmalar arasında yapay zekâ, yarı iletkenler, hipersonik teknolojiler, gelişmiş malzemeler ve yeni nesil itki sistemleri gibi hem sivil hem de askeri kullanım potansiyeli bulunan alanlar yer aldı. Washington'daki tartışmanın merkezinde de temel bilim araştırmalarının daha sonra Çin'in savunma kapasitesine katkı sağlayıp sağlamadığı bulunuyor.Kongre'deki Çin Komitesi, Amerikan vergi gelirleriyle finanse edilen araştırmaların Çin'in askeri ve teknolojik kapasitesini güçlendirmemesi gerektiğini savunurken daha sert sınırlamalar getirilmesini istiyor. Pentagon'un 30 üniversiteye gönderdiği son talimat bu yaklaşımın doğrudan uygulamaya geçirilmesi anlamına geliyor.Çin ise Washington'ın bilimsel ve akademik ilişkileri siyasallaştırdığını savunuyor. Pekin yönetimi, ABD ile Çin arasındaki bilimsel iş birliklerinin her iki ülkeye de fayda sağladığını belirtirken akademik temasların ulusal güvenlik gerekçesiyle sınırlandırılmasına karşı çıkıyor.Son hamleyle birlikte ABD-Çin teknoloji rekabeti çip üretimi, yapay zekâ, telekomünikasyon ve ihracat kontrollerinin ardından üniversite laboratuvarlarına kadar taşınmış oldu. İki hafta içinde yapılacak incelemelerin ardından hangi ortaklıkların sonlandırılacağı ve üniversitelerin federal araştırma fonlarında kayıp yaşayıp yaşamayacağı daha net ortaya çıkacak.
