Güneş enerjisinde dengeleri değiştirecek gelişme: Üretimin yüzde 34'ü geceye taşınabilir
Güneş enerjisinin en büyük sorunlarından biri olan gece üretim yapılamaması, hızla büyüyen batarya kapasitesiyle aşılmaya başlıyor. Dünya genelinde bu yıl devreye alınması beklenen yeni bataryaların, günlük güneş enerjisi üretiminin yüzde 34'ünü güneşsiz saatlere taşıyabilecek kapasiteye ulaşacağı hesaplanıyor. Batarya maliyetlerinin 15 yılda yüzde 95 düşmesi ise dönüşümü hızlandırıyor.
Güneş enerjisindeki hızlı büyümeye batarya yatırımları da eşlik ediyor. Enerji düşünce kuruluşu Ember'in raporuna göre, bu yıl dünya genelinde 459 gigavatsaat yeni batarya kapasitesinin devreye alınması bekleniyor.Bu rakam, 2025'te eklenen 307 gigavatsaatlik kapasiteye göre yüzde 50 artış anlamına geliyor. Yeni bataryaların gündüz saatlerinde güneşten üretilen fazla elektriğin depolanarak akşam ve gece saatlerinde kullanılmasını önemli ölçüde artırması bekleniyor.Güneş üretiminin yüzde 34'ü güneşsiz saatlere taşınabilirEmber'in hesaplamalarına göre bu yıl devreye alınacak yeni bataryalar, günlük güneş enerjisi üretiminin yüzde 34'ünü güneşin olmadığı saatlere kaydırabilecek kapasiteye ulaşabilir.Bu oran 2025'te yüzde 18, 2021'de ise sadece yüzde 4 seviyesindeydi. Raporda yüzde 34'lük oranın teorik üst sınırı gösterdiğine dikkat çekiliyor. Bataryaların tamamının yalnızca güneş enerjisini depolamak için kullanılmaması ve bazı sistemlerin tam kapasiteyle çalışmaması nedeniyle gerçek oran daha düşük olabilir.Güneşin elektrik üretimindeki payı rekor kırdıBatarya ihtiyacını artıran temel gelişmelerden biri de güneş enerjisindeki hızlı büyüme oldu. Güneş enerjisinin küresel elektrik üretimindeki payı yılın ilk yarısında yüzde 10'u aşarak rekor kırdı. Küresel güneş enerjisi üretimi 2023'ün ilk yarısındaki 769 teravatsaatten 2026'nın aynı döneminde 1564 teravatsaate yükseldi.Bu yılın ilk yarısındaki ortalama bir günde güneş enerjisi, 11.00-14.00 saatleri arasında küresel elektrik talebinin yüzde 25'inden fazlasını karşıladı. Ancak 20.00-05.00 saatlerinde doğrudan güneş üretimi sıfıra yaklaşıyor.Bataryalar, gündüz oluşan fazla üretimin bu saatlere aktarılmasını sağlayarak güneş enerjisinin kullanım alanını genişletiyor.Batarya maliyetleri yüzde 95 düştüMaliyetlerdeki sert düşüş de batarya yatırımlarındaki hızlı büyümeyi desteledi. Batarya depolama sistemlerinin küresel ortalama kurulum maliyeti 2010'da kilovatsaat başına 2 bin 634 dolar seviyesindeyken, 2025'te 140 dolara kadar geriledi. Böylece 15 yıldaki maliyet düşüşü yüzde 95'e ulaştı. Özellikle lityum demir fosfat teknolojisindeki ilerlemeler maliyetleri aşağı çekerken bataryaların performansı, güvenliği ve kullanım ömrü de gelişti.Maliyetlerdeki düşüşle güneş ve batarya yatırımlarının birlikte yapılması da yaygınlaşıyor. Dünya genelinde 2025'te devreye alınan büyük ölçekli yeni güneş enerjisi kapasitesinin yaklaşık dörtte biri batarya sistemleriyle birlikte kuruldu.Bazı ülkelerde oran yüzde 75'i geçtiBatarya yatırımlarında bazı ülkeler küresel ortalamanın çok üzerine çıktı.Bulgaristan, 2025'te eklediği batarya kapasitesiyle günlük yeni güneş enerjisi üretiminin yüzde 77'sini güneşsiz saatlere taşıyabilecek seviyeye ulaştı. Şili'de bu oran yüzde 76, Avustralya'da yüzde 60 oldu.Kaliforniya'da ise yılın ilk yarısında güneş enerjisi ve bataryalar, ortalama bir günde 19.00-21.00 saatleri arasındaki elektrik talebinin dörtte birinden fazlasını karşıladı. Aynı saatlerde bataryaların elektrik talebindeki payı Şili'de yüzde 10'un, Bulgaristan'da ise yüzde 24'ün üzerine çıktı.Yeni aşamada bataryalar belirleyici olacakEmber, yalnızca batarya kapasitesini artırmanın yeterli olmadığına dikkat çekiyor. Depolama sistemlerinin elektrik piyasalarına etkin şekilde entegre edilmesi ve farklı gelir modellerine erişebilmesi de önem taşıyor. Rapora göre güneş enerjisindeki büyümenin bundan sonraki aşamasında, bataryaların ne kadar hızlı devreye alınacağı ve mevcut elektrik sistemlerine ne ölçüde etkin şekilde dahil edileceği belirleyici olacak.
