Ryanair uçağındaki dehşetin nedeni ortaya çıktı: Motor parçası camı parçaladı
Selanik’ten Almanya’ya giden Ryanair uçağında yolcunun kısmen dışarı çekilmesine yol açan olayın ilk teknik bulguları açıklandı. NTSB, sağ motordaki fan kanadının kırıldığını; parçaların gövdeyi delip 11. sıradaki pencereyi parçaladığını belirledi.
Bir ay önce Avrupa semalarında yaşanan ve bir yolcunun uçak penceresinden kısmen dışarı çekilmesine yol açan olayın arkasındaki teknik zincir ortaya çıkmaya başladı.10 Temmuz’da Selanik’ten Almanya’nın Memmingen kentine giden, Malta Air tarafından Ryanair adına işletilen Boeing 737-800 tipi uçak kalkıştan kısa süre sonra sağ motorda şiddetli titreşim yaşamıştı. Ardından duyulan büyük patlama sesiyle kabin basıncı düşmüş, oksijen maskeleri açılmış ve pilotlar Selanik’e geri dönmüştü.Uçakta 149 yolcu ve 6 mürettebat bulunuyordu. Bir yolcu ciddi şekilde yaralanırken uçak güvenli biçimde Selanik’e indi.Motor parçası 11. sıradaki pencereyi parçaladıABD Ulusal Ulaşım Güvenliği Kurulu’nun ön raporuna göre olayın başlangıç noktası uçağın sağ motorundaki fan kanadının kırılması oldu.Kırılan kanat, motor içinde başka parçalara çarparak parçalanmaya yol açtı. Motor bölgesinden kopan parçalar daha sonra uçağın sağ tarafındaki gövdeye ve yatay dengeleyiciye isabet etti.Gövdeye çarpan parçalardan biri 11. sıradaki yolcu penceresinin bulunduğu bölgeyi deldi. Pencerenin tamamen kaybolmasıyla kabin basıncı aniden düştü.11F koltuğundaki yolcu kırılan pencereye doğru çekilirken vücudunun bir bölümü pencere açıklığında kaldı. Diğer yolcular müdahale ederek yaralı yolcuyu yeniden kabinin içine çekti.Kabin ekibi daha sonra yolcuyu 12. sıraya taşıdı. Uçakta bulunan bir doktor, uçak Selanik’e dönene kadar yaralı yolcuya müdahale etti.Kırılan fan kanadında yorgunluk izleri bulunduSoruşturmanın en dikkat çekici bulgularından biri kırılan fan kanadının metal yapısında ortaya çıktı.Motorun 10 numaralı fan kanadının kök bölümünden kırıldığı belirlenirken kırık yüzeyinin yaklaşık yüzde 37’sinde metal yorgunluğuyla uyumlu izlere rastlandı. Laboratuvar incelemelerinde yüksek genlikli yorulmaya işaret eden çatlak izleri tespit edildi.Bu bulgu önemli olmakla birlikte soruşturmanın nihai sonucu anlamına gelmiyor. Müfettişler fan kanadındaki yorulmanın nasıl oluştuğunu, önceki kullanım koşullarının kırılmaya katkıda bulunup bulunmadığını ve başka faktörlerin devreye girip girmediğini araştırıyor.Uçuş kayıtları da motor titreşiminin kalkış sırasında başladığını gösteriyor. Titreşim değeri uçak henüz havalanmadan yükselmeye başladı ve tırmanış sırasında kademeli olarak arttı.Pilotlar motor gücünü azalttığında titreşim düştü. Ancak güç yeniden artırıldığında değer çok kısa sürede kayıt cihazının ölçebildiği üst sınıra ulaştı. Büyük patlama sesi kalkış koşusunun başlamasından yaklaşık 9 dakika 20 saniye sonra kaydedildi.Bir yılda dört kuş çarpması şüphesi yaşandıBakım kayıtları ise soruşturmanın önüne başka bir soru daha getiriyor.Aynı sağ motorda kazadan önceki 12 aylık dönemde uçuş ekipleri tarafından dört ayrı kuş çarpması şüphesi bildirildi. Bu olayların ardından yapılan kontrollerde herhangi bir hasar bulunmadı; iki olayda ise kuş kalıntılarına rastlandığı kaydedildi.Kaza sonrasında motorun bazı bölgelerinde yeniden kuş tüyleri ve biyolojik kalıntılar bulundu. Numuneler ayrıntılı inceleme için laboratuvara gönderildi.Ancak ön rapor, kuş çarpmasının fan kanadını kırdığını söylemiyor. Müfettişler kuş kalıntılarının olayla ilişkisini ve daha önceki çarpmaların motor üzerinde gözden kaçan bir etki bırakıp bırakmadığını araştırmaya devam ediyor.Daha dikkat çekici bir başka ayrıntı ise fan kanatlarının yakın zamanda kontrolden geçmiş olması. Motor kanatları Kasım 2025’te ve son olarak 24 Mayıs 2026’da ultrasonik yöntemle incelendi.Son kontrol, kazadan yalnızca 253 uçuş döngüsü önce gerçekleştirildi ve herhangi bir çatlak bulgusuna rastlanmadı.Güçlendirmeler için son tarih 2028’diÖn rapor, Boeing 737’lerde daha önce yaşanan benzer fan kanadı kopmalarının ardından ABD’de zorunlu hale getirilen bazı motor kaporta güçlendirmelerinin de söz konusu uçakta henüz uygulanmadığını ortaya koydu.Motor giriş kaportası, fan kaportası ve egzoz bölümündeki bağlantıları güçlendirmeyi amaçlayan üç ayrı düzenleme 2025’te yayımlanmıştı.Ancak burada kritik ayrıntı, havayolunun kurallara aykırı hareket etmiş olmaması. Söz konusu değişikliklerin tamamlanması için verilen resmi süre Temmuz 2028’e kadar devam ediyor.Bu nedenle soruşturmanın yanıtlaması gereken önemli sorulardan biri de mevcut takvimin yeterli olup olmadığı olacak. Daha önce benzer motor arızalarında parçaların gövdeden koparak yolcu kabinine zarar vermesi, güçlendirmelerin neden istendiğinin temel gerekçesini oluşturuyor.Ryanair olayında da motor kanadının kopması tek başına motor arızasıyla sınırlı kalmadı; motor çevresindeki parçalar uçağın gövdesine ulaşarak kabin basıncının kaybedilmesine neden oldu.NTSB, soruşturmanın devam ettiğini özellikle vurguluyor. Ön rapor olayın nasıl geliştiğini büyük ölçüde ortaya koyarken fan kanadındaki çatlağın asıl nedeni, kuş çarpmalarının olası rolü ve kontrollerden neden herhangi bir bulgu çıkmadığı nihai raporla netleşecek.
