Sıcak havalar böbrekleri vuruyor: Kreatinin neden yükseliyor? Uzmanlardan kritik uyarı
Yaz sıcaklıklarının artmasıyla birlikte aşırı terleme ve sıvı kaybı böbrekler üzerinde ciddi bir yük oluşturabiliyor. Türk Böbrek Vakfı, özellikle kronik böbrek ve diyaliz hastalarında kreatinin ile elektrolit değerlerinin hızla değişebileceği uyarısında bulundu. Uzmanlara göre sıcak havalarda koyu renkli idrar da sıvı kaybının önemli işaretlerinden biri olabilir.
Hava sıcaklıklarının nemle birlikte yükselmesi, böbrek sağlığı açısından yeni riskleri beraberinde getiriyor. Aşırı terleme nedeniyle vücudun kaybettiği su ve elektrolitler yerine konulamadığında böbreklere ulaşan kan miktarı azalabiliyor. Bu durum kreatinin değerinin yükselmesine, sıvı-elektrolit dengesinin bozulmasına ve bazı durumlarda akut böbrek hasarına kadar ilerleyebilen sorunlara yol açabiliyor.Türk Böbrek Vakfı Başkanı Timur Erk, Türkiye'de her 6-7 kişiden birinin kronik böbrek hastalığı riski taşıdığına dikkat çekerek aşırı sıcaklar ve susuzluğun böbrekler üzerindeki yükü artırabileceği uyarısında bulundu.Sıcak havalarda böbrekler neden zorlanıyor?Türk Böbrek Vakfı Danışma Meclisi Üyesi ve Nefroloji Uzmanı Doç. Dr. Nadir Alpay'a göre özellikle kronik böbrek ve diyaliz hastalarında yüksek sıcaklık, aşırı terleme ve susuzluk kan değerlerinde hızlı değişikliklere neden olabiliyor.Böbreklerin sıvı ve elektrolit dengesini düzenleme kapasitesinin azalması, sıcak havaların etkisini daha da artırabiliyor.Koyu renkli idrara dikkat: Sıvı kaybının işareti olabilirTerlemeyle birlikte vücut yalnızca su değil, sodyum ve potasyum gibi elektrolitleri de kaybediyor. Yeterli sıvı alınmaması halinde damar içerisindeki kan hacmi azalırken böbreklere ulaşan kan akımı da düşebiliyor.Böbrekler bu durumda süzme hızını azaltıp idrarı yoğunlaştırarak vücuttaki sıvıyı korumaya çalışıyor. Bu nedenle idrarın normalden daha koyu hale gelmesi, sıcak havalarda sıvı kaybının işaretlerinden biri olabiliyor.Sıcak havalarda kreatinin neden yükseliyor?Kreatinin böbrekler aracılığıyla vücuttan atılıyor. Böbreklere giden kan akımının azalması ise kandaki kreatinin seviyesinin yükselmesine yol açabiliyor.Doç. Dr. Nadir Alpay, sıcak havalarda görülen kreatinin yüksekliğinin her zaman kalıcı böbrek hasarı anlamına gelmediğine dikkat çekiyor. Sıvı kaybına bağlı geçici yükselmeler de görülebiliyor.Ancak susuzluk zamanında fark edilip düzeltilmezse özellikle kronik böbrek hastalarında akut böbrek hasarı gelişebiliyor veya mevcut hastalığın ilerleme riski artabiliyor.Potasyum dengesindeki bozulma kalp ritmini etkileyebilirSıcak havalarda dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta elektrolit dengesi. Özellikle kronik böbrek hastalarında kandaki potasyum seviyesinin yükselmesi kalp ritmi açısından ciddi sorunlara neden olabiliyor.Uzmanlar bu nedenle kronik böbrek hastalarının gelişigüzel biçimde aşırı su veya elektrolit tüketmemesi gerektiğini belirtiyor. Hastaların sıvı ve beslenme konusunda kendi hekimlerinin belirlediği plana uymaları öneriliyor.Böbrek hastaları için hamam ve sauna riskiHamam ve sauna gibi yoğun sıcaklığa maruz kalınan ortamlarda kısa sürede önemli miktarda sıvı kaybedilebiliyor. Böbrek fonksiyonları azalmış kişilerde bu durum sıvı ve elektrolit dengesinin daha hızlı bozulmasına, böbrek fonksiyonlarında akut kötüleşmeye neden olabiliyor.Uzmanlar kronik böbrek hastalarının hamam, sauna ve uzun süreli yoğun sıcak maruziyeti konusunda doktorlarına danışmalarını öneriyor.Uzun süre güneşte kalmak da tehlikeli olabilirSıcak havalarda uzun süre güneş altında kalmak, kişinin fark ettiğinden daha hızlı sıvı kaybetmesine yol açabiliyor. Risk özellikle ileri yaştaki veya susama hissi azalmış kişilerde daha da artıyor.Sıvı kaybının uzun sürmesi ya da ağırlaşması halinde geçici kreatinin yükselmesi akut böbrek hasarına dönüşebiliyor. Bu nedenle susuz kalmamak ve aşırı sıcak ortamlardan uzak durmak önem taşıyor.Diyaliz hastaları tatile çıkabilir mi?Türk Böbrek Vakfı Diyaliz Merkezi Başhemşiresi Figen Gül, gerekli hazırlıkların yapılması halinde hemodiyaliz hastalarının tatile çıkabileceğini belirtiyor.Seyahat öncesinde gidilecek yerde uygun bir diyaliz merkezi bulunması ve tedavi tarihleri için önceden rezervasyon yaptırılması gerekiyor. Hastaların ayrıca kendi merkezlerinden gerekli tıbbi belgeleri alması, epikriz ve varsa diyaliz raporları ile seroloji sonuçlarını yanında bulundurması öneriliyor.Tedavinin aksamaması için kullanılan ilaçların eksiksiz şekilde götürülmesi ve tatil boyunca hastaya özel beslenme programının sürdürülmesi de önem taşıyor.
