Hürmüz Boğazı'nda yaşanan kesinti, küresel LNG ticaretinde son yılların en büyük maliyet şoklarından birini yarattı. Gemilerin rotalarını uzatmak zorunda kalması, kullanılabilir tanker sayısının azalması ve savaş riskinin artmasıyla navlun, yakıt ve sigorta giderleri 2022 enerji krizinden bu yana görülen en yüksek seviyelere çıktı.
Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin durması, küresel sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinde ciddi aksamalara neden oldu. Gaz İhraç Eden Ülkeler Forumu'nun (GECF) Temmuz 2026 Gaz Piyasası Raporu'na göre kriz, gemi kiralama ücretlerinden yakıt maliyetlerine, savaş riski sigortalarından teslimat sürelerine kadar tüm zinciri etkiledi.Yüzlerce LNG kargosu piyasaya ulaşamadıRapora göre, Orta Doğu'daki çatışmaların 28 Şubat'ta tırmanmasının ardından Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden yapılan LNG sevkiyatları büyük ölçüde durdu. Mart-haziran döneminde Katar'dan 300'den fazla, BAE'den ise yaklaşık 20 LNG kargosu alıcılara ulaşamadı. Yaklaşık 160 LNG gemisi Körfez'de mahsur kalırken veya Umman Körfezi'nde beklemek zorunda kaldı. Bu durum, spot piyasadaki kullanılabilir LNG gemisi sayısını önemli ölçüde azalttı.Gemiler daha uzun rotalara yöneldiHürmüz'deki güvenlik sorunu, Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı'ndaki risklerle birleşince LNG tankerleri Ümit Burnu üzerinden çok daha uzun rotaları kullanmaya başladı.Yeni güzergâhlar, Atlantik ile Asya arasındaki seferlere 15 ila 20 gün ekledi. Gemilerin daha uzun süre denizde kalması ise aynı miktarda LNG'nin taşınabilmesi için daha fazla gemiye ihtiyaç duyulmasına yol açtı.Navlun ücretleri rekor seviyeye çıktıKapasite sıkışıklığı, gemi kiralama fiyatlarını da sert yükseltti. Üç yakıtlı dizel-elektrik (TFDE) tipi LNG gemilerinin günlük spot kiralama bedeli şubat başındaki 5 bin dolardan, mart başında 235 bin dolara kadar çıktı. GECF, bunun 2022 enerji krizinden bu yana görülen en yüksek seviye olduğunu belirtti.Krizin etkisinin hafiflemesiyle fiyatlar gerilese de haziran ayında TFDE tipi gemilerin günlük ortalama kiralama bedeli 60 bin 700 dolar seviyesinde kaldı. Bu rakam geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 243 daha yüksek gerçekleşti.Yakıt ve sigorta maliyetleri de yükseldiUzayan rotalar nedeniyle artan yakıt tüketimi ve petrol fiyatlarındaki yükseliş, deniz yakıtı maliyetlerini de yukarı taşıdı. LNG gemilerinin kullandığı deniz yakıtının fiyatı mart ayında ton başına 800 doların üzerine çıkarak 2022'den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Haziranda fiyat 680 dolara gerilese de geçen yılın aynı döneminin yüzde 33 üzerinde kaldı.Savaş riski sigortaları da benzer şekilde sert yükseldi. Çatışmalar öncesinde gemi değerinin yaklaşık yüzde 0,25'i seviyesinde olan ek sigorta primi, Hürmüz geçişlerinde yüzde 5 ila 10 aralığına çıktı. Böylece 250 milyon dolar değerindeki bir LNG gemisinin tek geçiş için savaş riski sigortası 25 milyon dolara kadar yükseldi.LNG'nin teslim maliyeti iki katına çıktıArtan navlun, yakıt ve sigorta giderleri LNG'nin nihai teslim maliyetine de yansıdı. ABD Körfez kıyısından Güneybatı Avrupa'ya LNG taşıma maliyeti bir yılda MMBtu başına 0,6 dolardan 1,1 dolara yükseldi.Kuzeydoğu Asya sevkiyatlarında ise maliyet 1,8 dolardan 3,6 dolara çıktı. Panama Kanalı üzerinden yapılan taşımalarda navlunun toplam LNG teslim fiyatı içindeki payı yüzde 13'ten yaklaşık yüzde 25'e yükseldi.Yeni LNG yatırımları rotaları değiştirebilirGECF, 2030'a kadar dünya genelinde yaklaşık 250 milyon ton/yıl yeni LNG sıvılaştırma kapasitesinin devreye girmesini bekliyor. Rapora göre yeni kapasitenin önemli bölümünün ABD Körfez kıyısında kurulması Panama Kanalı üzerindeki baskıyı artırabilir. Buna karşılık Kanada ve Meksika'nın Pasifik kıyılarındaki terminaller ile Afrika'da devreye girecek yeni projelerin, Asya ve Avrupa için alternatif LNG tedarik güzergâhları oluşturması bekleniyor.
