Küresel piyasalar, ABD-İran geriliminin enerji arzına yönelik riskleri artırması, yükselen petrol fiyatları, Fed'in faiz beklentileri ve yeniden gündeme gelen ABD tarifelerinin etkisiyle negatif seyrediyor. Yatırımcıların odağında bugün dünya genelinde açıklanacak PMI verileri ile Moody's'in Türkiye değerlendirmesi bulunuyor
Küresel piyasalar, ABD ile İran arasındaki gerilimin enerji koridorları üzerindeki riskleri artırması, yapay zeka temasının sürdürülebilir olup olmadığına yönelik soru işaretleri ve tarifelerin yeniden gündeme gelmesiyle negatif seyrederken, dünya genelinde açıklanacak sektörel Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri yatırımcıların odağına yerleşti. Ortadoğu da her geçen gün şiddetlenen askeri hamleler piyasalarda yön tayin edici temel unsur olmayı sürdürüyor. ABD Başkanı Donald Trump ın İran a yönelik büyük çaplı bir saldırıyı ciddi olarak düşündüğü iddia edilirken ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran daki askeri hedeflere yeni saldırı başlatıldığını duyurdu. İran basını ise ABD nin Irak sınırına yakın Ahvaz kentini füzelerle hedef aldığını ve Hürmüz Boğazı yakınındaki bölgelerde patlama sesleri duyulduğunu bildirdi. Dünya enerji arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı ndaki çatışma riskinin Kızıldeniz e de sıçraması, petrol tedarikine ilişkin mevcut endişeleri artırdı. Petrol fiyatlarındaki belirgin yükselişler dünya genelinde enflasyon korkularını körüklemeye devam etti. Dün Brent petrol yüzde 4,7 yükselerek varil başına 94,9 dolara çıktı ve 11 Haziran dan bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Petrol fiyatlarındaki yükseliş, enflasyon ve ekonomik büyümeye ilişkin beklentileri olumsuz etkilerken, mevcut sıkılıkta merkez bankalarının gelecek dönemde olası şahin adımlarına yönelik endişeleri artırdı. Para piyasalarında, ABD Merkez Bankasının (Fed) bu yıl sonuna kadar toplam 2 kez faiz artışı yapabileceği ihtimalleri güçlü şekilde fiyatlanmaya başlandı. Bankanın eylül veya ekim toplantılarının birinde atacağı şahin adımın ardından aralıkta da ilave faiz artışı yapacağına ilişkin tahminler yüzde 78 e çıktı. Enflasyon beklentilerinin yukarı yönlü katılık kazanması ve Fed in faiz patikasına yönelik tahminlerle tahvil piyasalarındaki satış baskısı durulmuyor. ABD nin 2 yıllık tahvil faizi yüzde 4,38 ile 12 Şubat 2025 ten bu yana zirve seviyesini test etti. ABD 10 yıllık tahvil getirisi de yüzde 4,72 ye çıkarak yaklaşık 17 ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Analistler, borçlanma maliyetlerindeki artışın yatırım ve tüketim üzerinde baskı oluşturabileceğine yönelik endişelerin sürdüğünü ve bunun da özellikle yapay zeka odaklı şirketlerin karlılık görünümüne ilişkin soru işaretlerini artırdığını belirtti. ABD ZORLA ÇALIŞTIRMA GEREKÇESİYLE 60 TİCARET ORTAĞINA TARİFE UYGULAYACAK Öte yandan bir süredir geri planda yer alan tarifeler yeniden gündeme geldi. ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), zorla çalıştırma yoluyla üretilen malların ithalatının yasaklanmaması ve bu yasağın etkin şekilde uygulanmamasına yönelik 1974 tarihli Ticaret Yasası nın 301. Bölümü kapsamında yürütülen soruşturmalar sonucunda 60 ticaret ortağına yüzde 10 veya yüzde 12,5 gümrük vergisi uygulanacağını duyurdu. Söz konusu gümrük vergisi, zorla çalıştırma yoluyla üretilen ürünlerin ithalatına yasak getiren, karşılıklı ticaret anlaşmalarıyla bu yasağı taahhüt eden veya kısmi rejim uygulayan ticaret ortaklarına yüzde 10, böyle bir ithalat yasağı getirmeyen ticaret ortaklarına ise yüzde 12,5 olarak uygulanacak. Arjantin, Bangladeş, Kamboçya, Kanada, Ekvador, El Salvador, Guatemala, Honduras, Hindistan, Endonezya, Ürdün, Malezya, Meksika, Pakistan, Sri Lanka, Trinidad ve Tobago ile Birleşik Krallık yüzde 10 gümrük vergisine tabi olacak. Avrupa Birliği (AB) ve Tayvan menşeli ürünler için En Çok Kayrılan Ülke vergi oranı dikkate alınarak toplam vergi yükü yüzde 10, Japonya, Güney Kore ve İsviçre ürünleri için ise yüzde 12,5 olacak. Söz konusu vergiler 24 Temmuz itibarıyla ABD ye giriş yapan veya depodan çekilen ürünler için geçerli olacak. Makroekonomik veri tarafında ise ABD de ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı 18 Temmuz ile biten haftada önceki haftaya kıyasla 22 bin kişi azalarak 187 bine indi ve 1969 dan bu yana en düşük seviyesine geriledi. ALTININ ONSU GERİLEDİ, DOLAR ENDEKSİ YATAY Bu gelişmelerle ABD nin 10 yıllık tahvil faizi yeni günde yüzde 4,71 de dengelenirken dün yüzde 0,4 artışla 101,5 seviyesine yükselen dolar endeksi yeni işlem gününde ise yatay seyrediyor. Altının ons fiyatı, dün Fed in ilave faiz artışlarına gidebileceği beklentilerinin artması, güçlü dolar ve yükselen tahvil faizlerinin etkisiyle yüzde 2 düşerek 4 bin 49 dolara indi. Ons altın yeni günde de yüzde 0,6 azalışla 4 bin 27 dolarda alıcı buluyor. Dün belirgin yükseliş kaydeden Brent petrolün varil fiyatı bugün yüzde 0,6 düşüşle 94,3 dolarda seyrediyor. Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 1,21, Nasdaq endeksi yüzde 2,15 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,97 düştü. ABD de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı. ENERJİ ŞOKU DAHA DA ŞİDDETLENEBİLİR Avrupa borsaları dün satıcılı seyrederken, Ortadoğu daki jeopolitik risklerin enerji kanadı üzerinden dolaylı negatif etkileri bölgede hissedilmeye devam ediyor. Dün Avrupa Merkez Bankası (ECB), 3 temel politika faizini piyasa beklentileri doğrultusunda sabit bıraktı. Karar sonrası değerlendirme yapan ECB Başkanı Christine Lagarde ın, Ortadoğu daki savaş nedeniyle yaşanan enerji şokunun enflasyona ilişkin tam etkilerinin henüz ortaya çıkmadığını söylemesi, mevcut risklerin bölge geneline daha belirgin şekilde hissedilebileceğine yönelik korkuları körükledi. Lagarde, kararın oybirliğiyle alındığı bilgisini paylaşarak önümüzdeki haftalarda gelişmeleri ve gelecek verileri çok yakından takip etmek için uygun bir konumda oldukları sonucuna vardıklarını bildirdi. Enflasyon görünümüne yönelik risklerin yukarı yönlü olduğu ve enerji şokunun daha da şiddetlenebileceği uyarısında bulunan Lagarde, bunun diğer fiyatlar ve ücretler üzerindeki etkisinin beklenenden daha güçlü olabileceğini söyledi. Lagarde, enerji şokunun ikinci tur etkilerinin ortaya çıkabileceğine ilişkin riskleri de özellikle yakından izlediklerinin altını çizerek, İkinci tur etkiler konusunda endişeliyiz ancak şu aşamada ikinci tur etkilerin ortaya çıktığına ilişkin belirgin işaretler görmüyoruz. dedi. Öte yandan bölge genelinde bugün sektörel Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri takip edilecek. Analistler, söz konusu verilerde ekonomik aktivitenin gidişatına yönelik ipuçları aranacağını kaydetti. Bu gelişmelerle, İngiltere de FTSE 100 endeksi yüzde 0,73, Fransa da CAC 40 endeksi yüzde 1,64, İtalya da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 2,8 ve Almanya da DAX 40 endeksi de yüzde 1,56 geriledi. Avrupa da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı. ASYA BORSALARI SATIŞ BASKISI ALTINDA Asya tarafında mevcut gelişmelerin paralelinde satış baskısı gözlenirken, Japonya da açıklanan enflasyon verileri hızlanmaya işaret etti. Ülkede haziranda yıllık enflasyon yüzde 1,7 ile beklentilere paralel gerçekleşse de önceki aya göre yükseliş gösterdi. Ayrıca yüksek petrol fiyatlarının ekonominin geneline de yansımaya başlamasıyla ülkede çekirdek enflasyon haziran ayında yüzde 1,6 olarak gerçekleşti ve mayıs verisine göre hızlandı. Ülkede bugün açıklanan diğer verilere göre, imalat sanayi PMI 54,7, hizmet sektörü PMI 51,9 ve bileşik PMI 53,1 olarak gerçekleşti. İmalat sanayi ve hizmet sektörü PMI verileri önceki aya göre göre gerilerken, bileşik PMI yükseldi. Bu gelişmelerin ardından Japonya Merkez Bankasının (BoJ) yıl sonuna kadar 1 faiz artışı yapacağı piyasalarda tam fiyatlanmaya başlandı. Öte yandan Ortadoğu riskleri ve yarı iletken sektörüne yönelik kar ve gelir beklentilerindeki soru işaretleriyle bölge piyasalarında satış baskısı görülüyor. Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,8, Güney Kore de Kospi endeksi yüzde 4,5, Hong Kong da Hang Seng endeksi yüzde 1,2 ve Çin de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,7 düştü. MOODY S İN TÜRKİYE DEĞERLENDİRMESİ BEKLENİYOR Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,43 değer kaybederek 14.077,67 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapan
