DOA Sistemi Küresel Vitrinde: Forbes, Türkiye'yi Geri Dönüşüm Alanında Örnek Gösterdi
Forbes dergisi, Türkiye'nin Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi'ni ABD ve Batılı ülkeler için örnek teşkil edebilecek nitelikte değerlendirmiştir. Barkod tabanlı dijital altyapı ve özel sektör finansmanıyla kurulan sistem, kamu bütçesine yük oluşturmamakta, vatandaş katılımını kolaylaştırmakta ve geri dönüşüm verimliğini artırmaktadır. Yerli üreticilerin depozito iade makineleri üretmeye başlaması ve sistemin tam kapasiteyle çalışması durumunda yıllık 1 milyar dolarlık ekonomik katkı sağlanması beklenmektedir.
Türkiye'nin geri dönüşüm alanında hayata geçirdiği Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi, uluslararası kamuoyunun dikkatini çekmeye devam etmektedir. Forbes dergisinde yer alan analizde, Türkiye'nin barkod tabanlı dijital altyapı ve özel sektör odaklı finansman modeliyle geliştirdiği sistemin, ABD başta olmak üzere batılı ülkeler için bir referans niteliği taşıyabileceği belirtilmiştir.
Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yapılan açıklamaya göre Forbes analizi, geri dönüşümün yalnızca çevresel bir uygulama olmadığını, aynı zamanda sanayi üretimi, ulusal güvenlik ve kritik hammaddelere erişim açısından stratejik bir unsur haline geldiğine vurgu yapmaktadır. Birçok ABD eyaleti ve Avrupa ülkesinde depozito iade sistemlerinin uygulanmakta olduğu hatırlatılırken, Türkiye'nin geliştirdiği DOA Sistemi ulusal ölçekte uygulanabilecek güçlü modeller arasında yer almaktadır.
Sisteminin en önemli özelliği, kamu bütçesi yerine özel sermaye ve genişletilmiş üretici sorumluluğu esasına dayandırılmış olmasıdır. Bu yaklaşım sayesinde vergi mükelleflerine ek yük oluşturulmamıştır. Barkod tabanlı dijital altyapı, uçtan uca takip mekanizması, depozito iade makineleri ve vatandaşların iadelerini mobil cüzdanlarına aktarabilme olanağı, sistemin en güçlü yönleri arasında yer almaktadır. Bu yapı, vatandaş katılımını kolaylaştırırken toplama verimliliğini artırmakta ve kullanılmış içecek ambalajlarının ekonomiye yeniden kazandırılmasını sağlamaktadır.
TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk, Türkiye'nin tek bir ekipman tedarikçisine bağlı kalmayan, rekabete açık bir model oluşturduğunu ifade etmiştir. Son iki yılda çeşitli Türk firmalarının gerekli sertifikasyon süreçlerini tamamlayarak yerli depozito iade makineleri üretmeye başladığını belirten Öztürk, bu üreticilerin ihracat pazarlarını da hedeflediğini vurgulamıştır. Geri dönüşüm teknolojileri alanında oluşan yeni sanayi ekosisteminin Türkiye'nin katma değerli üretimine katkı sağlayacağı ve değerli hammaddelerin ülke ekonomisi içinde kalmasının cari açığın azaltılmasına destek olacağı belirtilmiştir.
Depozitosu Olan Ambalajlar Sistemi'nin tam kapasiteyle devreye girmesi halinde Türkiye ekonomisine yıllık yaklaşık 1 milyar dolar katkı sağlanması beklenmektedir.
