ABD'den İade Edilen 13. Zeugma Mozaik Paneli Müzesine Yerleştirildi
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, ABD'den iade edilen Zeugma kökenli 13. mozaik panelinin Zeugma Mozaik Müzesi'ne yerleştirilme töreninde konuştu. Panel, 1960'lı yıllarda kaçak kazılar sonucu yurt dışına çıkarılan 'Çingene Kızı' mozaiğine ait bölütlerden 2. ve 3. yüzyıla tarihlidir. Bu iade, kültür varlıklarının korunması konusunda bilimsel araştırma, hukuki süreçler ve uluslararası iş birliğinin başarılı bir örneğini temsil etmektedir.
ABD'den Türkiye'ye iade edilen Zeugma kökenli 13. mozaik paneli, resmi bir törenle müzesine yerleştirildi. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından gerçekleştirilen töreninde, eserin ait olduğu topraklara kazandırılmasına yönelik çalışmaların bilimsel araştırma, hukuki süreçler ve uluslararası iş birliğiyle yürütüldüğü vurgulandı.
Bakan Ersoy, Gaziantep'in medeniyetler tarihindeki önemine dikkat çekerek, kamuoyunda 'Çingene Kızı' olarak bilinen mozaiğin koparılan parçalarından 13. parçasının iade edilmesinin kültürel mirasın korunması açısından önemli bir örnek olduğunu belirtti. Zeugma'nın Doğu ile Batı'yı buluşturan önemli bir Roma kenti olduğu ve bu figürün günümüzde Gaziantep'in yanı sıra Türkiye'nin dünyaya açılan en önemli kültürel simgelerinden birisi haline geldiği ifade edildi.
1960'lı yıllarda gerçekleştirilen kaçak kazılar sonucunda aynı kompozisyona ait pçok sayıda panel yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılmıştır. 2018 yılında ABD'deki Bowling Green Eyalet Üniversitesi'nde bulunan aynı taban mozaiğine ait 12 panel Türkiye'ye getirilerek Zeugma Mozaik Müzesi'nde ziyaretçilerle buluşturulmuştur. Bu iadenin ardından Gaziantep Büyükşehir Belediyesi'nin katkılarıyla, Gaziantepli ustalar tarafından Fırat taşlarından hazırlanan replikalar tamamlanarak 2022 yılında aynı üniversiteye teslim edilmiştir.
Millattan sonra 2. ve 3. yüzyıllara tarihlenen 13. panelin Türkiye'ye dönüş süreci, Grenoble Alp Üniversitesi'nden Dr. Camila Felag'ın araştırmaları ve Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay'ın bilimsel değerlendirmeleriyle ortaya konulmuştur. Yapılan araştırmalarda panelin satışa konu edildiği belirlenmiş ve uluslararası müzayede takip çalışmaları sırasında yeniden satışa sunulduğu tespit edilmiştir. Amerika Birleşik Devletleri İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi tarafından yürütülen sürecin başarıyla tamamlanmasıyla eserin ülkeye iadesini sağlanmıştır.
Bakan Ersoy, kültür varlıklarının korunması alanında ABD ile yürütülen iş birliğinin son yıllarda çok sayıda eserin ana vatanına dönmesini sağladığını belirtmiştir. 2021 yılında imzalanan Kültür Varlıklarına İlişkin Mutabakat Zaptı'nın bu mücadelede önemli bir araç olduğu ve söz konusu mutabakatın yeni bir beş yıllık dönem için uzatıldığı açıklanmıştır. New York Manhattan Bölge Savcılığı ile ABD İç Güvenlik Soruşturmaları Birimiyle 2021 yılından bu yana yürütülen ortak çalışmalar sonucunda, Boubon Antik Kenti kökenli pçok sayıda eserin Türkiye'ye kazandırıldığı ve 65 yıllık mücadelenin ardından Marcus Aurelius heykeli de dâhil olmak üzere önemli eserler iade edilmiştir. Soruşturmaların devam ettiği ve önümüzdeki dönemde yeni iadelerin gerçekleşeceği beklenmektedir.
