Yargıtay çıraklık sigortasının emeklilik başlangıcı sayılmayacağına karar verdi
Yargıtay, çıraklık ve staj sigortasının tek başına emeklilik başlangıcı olarak kabul edilemeyeceğini kararlaştırdı. Ancak karar, fiilen üretimde çalışan çırakların durumunun ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayarak, çalışmanın belgeleriyle ispatlanması halinde farklı hukuki sonuçlar doğabileceğini belirtmiştir. Bu karar uzun yıllardır tartışılagelen meselenin çözümüne kısmi açıklık getirmiştir.
Çıraklık ve staj sigortasının emeklilikte başlangıç tarihi olarak kabul edilip edilmeyeceği konusu uzun yıllardır tartışma konusudur. Yargıtay'ın son kararı bu meselenin çözümüne önemli bir katkı sağlamıştır.
Yargıtay, çıraklık sigortasını emeklilik başlangıcı olarak kabul eden yerel iş mahkemesinin kararını bozmuştur. Kararda, meslek ve sanat öğrenimi sırasında iş yerinde üretime fiilen katılan kişilerin durumunun özel olarak değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Yüksek mahkeme, bu çalışmaların çıraklık eğitimi kapsamı dışında, normal çalışma ilişkisi olarak değerlendirilebileceğini ifade etmiştir.
Kararın önemli bir yönü, belgelendirme konusunda ortaya konan kriterlerdir. Çalışmanın fiilen gerçekleştiğini ispat etmek için bordro kayıtları, puantaj belgeleri, tanık beyanları ve benzeri kanıtlara ihtiyaç duyulmaktadır. Her olayın kendi koşullarına göre ayrıntılı inceleneceği belirtilirken, üretime fiilen katılımın ispatlanması durumunda farklı hukuki sonuçlar doğabileceği ifade edilmiştir.
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında çıraklık döneminde yapılan sigorta girişleri yalnızca kısa vadeli sigorta kollarını (iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık sigortası) kapsamaktadır. Uzun vadeli sigorta primleri yatırılmadığı için bu dönemler emeklilikte başlangıç olarak kabul edilmemektedir.
Bazı meslek gruplarında ise farklı uygulamalar mevcuttur. Avukatlar ve doktorlar staj veya uzmanlık dönemlerini belirli koşullarda borçlanabilmektedir. Kadın sigortalılar açısından ise doğum borçlanmasına ilişkin özel düzenlemeler bulunmaktadır. Bu uygulamalar emeklilik yaşı ve prim gün sayısında avantaj sağlayabilmektedir.
Çıraklık ve staj sigortasının emeklilik başlangıcına sayılması yönündeki talepler kamuoyunda gündemdeki yerini korumaya devam etmektedir. Olası bir borçlanma düzenlemesiyle geçmişte çıraklık veya staj yapan kişilerin bu süreleri prim ödeyerek sisteme dahil edebilmesine yönelik beklentiler de canlılığını sürdürmektedir. Yargıtay kararı, çıraklık sigortasının tek başına emeklilik başlangıcı sayılmayacağını netleştirirken, fiilen çalışma durumunun ispatlanabildiği dosyalar için hukuki değerlendirme yapılabileceğine işaret etmiştir.
