Avrupa'nın Jet Yakıtı Stokları Kritik Seviyeye Düştü
Avrupa, yaz turizm sezonunun en yoğun dönemine girmekte olup, jet yakıtı stoklarının yalnızca 30 günlük talebini karşılayabilir durumda bulunmaktadır. Energy Aspects'in öngörüsüne göre bölge üçüncü çeyrekte günlük 600 bin varil açık yaşayabilir. İthalatın rekor seviyelere ulaşmasına ve rafineri üretiminin artmasına rağmen stoklar kritik seviyede kalmıştır.
Avrupa, yaz turizm sezonunun en yoğun dönemine girmekte olup, jet yakıtı konusunda ciddi bir tedarik sorunu yaşamaktadır. Haziran başında 38 milyon varil olarak hesaplanan bölgesel stoklar, mevcut tüketim oranında yalnızca 30 günlük talebini karşılayabilir durumda bulunmaktadır. Aynı dönemde ABD'nin 99 milyon varil seviyesinde jet yakıtı bulunurken, Avrupa'nın karşı karşıya olduğu durum endişe verici boyutlara ulaşmıştır.
Enerji danışmanlık şirketi Energy Aspects'in analizine göre, Avrupa üçüncü çeyrekte günlük yaklaşık 600 bin varil jet yakıtı açığıyla karşılaşabilecektir. Bu açık, bölgedeki havacılık talebinin ciddi bir şekilde etkilenmesine neden olabilir. Aynı dönemde ABD'de günlük 116 bin varil, Asya Pasifik bölgesinde ise 425 bin varil arz fazlası beklenmektedir. İngiltere, Fransa ve Almanya, rafineri kapanışları ve ithalata olan yüksek bağımlılığı nedeniyle tedarik kesintilerine karşı en kırılgan konumdadır.
Avrupa'nın jet yakıtı ithalatı haziran ayında günlük 673 bin varile ulaşarak Ekim 2025'ten bu yana en yüksek seviyeye çıkmıştır. ABD ve Nijerya bölgenin en büyük tedarikçileri olurken, Kanada, Hindistan, Güney Kore ve Kuveyt'ten de sevkiyatlar yapılmaktadır. İtalya'daki rafineriler yılın ilk dört ayında jet yakıtı üretimini yüzde 10 artırmıştır. Buna rağmen, artan ithalatlar ve rafineri üretim artışlarına karşın stoklar kritik seviyelerde kalmıştır.
Orta Doğu'daki jeopolitik riskler, Avrupa'nın enerji güvenliğini tehdit etmektedir. Avrupa, İran ile çatışmalar başlamadan önce jet yakıtı ithalatının yaklaşık yarısını Orta Doğu'dan sağlamaktaydı. Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin aksaması, Körfez ülkelerinden yapılan ithalatın kesintiye uğrama riskini artırmaktadır. Avrupa Birliği rafinerileri, bölgedeki jet yakıtı tüketiminin yaklaşık yüzde 70'ini karşılarken, kalan bölümün ithalatla sağlanması, jet yakıtını Avrupa'nın en kırılgan petrol ürünlerinden birisi haline getirmektedir.
Avrupa Komisyonu, şu an piyasada fiziksel yakıt kıtlığı bulunmadığını ancak bölgesel tedarik sorunlarının ortaya çıkabileceğini bildirmiştir. Koşullar kötüleştiği takdirde, ülkelerin acil durum rezervlerinden koordineli biçimde jet yakıtı sağlanması değerlendirilecektir. Komisyon, rezerv kullanımının gündeme gelmesi halinde yakıt tasarrufu sağlayacak önlemlerin eş zamanlı olarak uygulanması gerektiğini açıklamıştır.
Yakıt maliyetleri, havayolu şirketlerinin toplam işletme maliyetlerinin yaklaşık yüzde 20-25'ini oluşturmaktadır. Kuzeybatı Avrupa'da jet yakıtının varil fiyatı mart sonunda görülen 215,32 dolardan 133,27 dolara gerilemiş olsa da, güçlü yolcu talebi ve sınırlı uçuş kapasitesi nedeniyle yakıt fiyatlarındaki gerilemenin kısa vadede uçak bileti fiyatlarına indirim olarak yansıması beklenmemektedir.
