Trump İran'a 1000 füze resti: Müzakereler devam edecek
ABD Başkanı Donald Trump, hafta boyunca yükselen askeri gerilime rağmen İran ile müzakere kanalının açık kalacağını duyurdu. Katar ve Suudi Arabistan'a ait tankerler saldırıya uğraması sonrasında taraflar arasında ateşkes bozulmuş, ABD askeri hedefleri vurmuş ve İran karşılık vermiştir. Trump, İran'ın suikast girişiminde bulunması halinde 1000 füzeli askeri karşılık verileceğini açıkladı. Müzakerelerin ana gündem maddesi Hürmüz Boğazı'ndaki geçiş koşulları olup, petrol fiyatları son sekiz haftanın en güçlü yükselişini yaşamıştır.
ABD Başkanı Donald Trump, hafta boyunca yeniden yükselen askeri gerilime rağmen İran ile müzakere kanalının açık kalacağını açıkladı. Trump, İran'ın görüşmelere devam edilmesini istediğini ve Washington'ın bunu kabul ettiğini belirtmişse de, geçen ay taraflar arasında varılan geçici ateşkesin artık geçerli olmadığını duyurdu. İran ise ABD'den doğrudan görüşme talep etmediğini, bunun yerine Katar'dan gelen arabulucuları kabul ettiğini ve temasları bu kanaldan yürütüldüğünü bildirdi.
Saldırıların ardından taraflar arasında gerginlik yeniden tırmanmıştır. Katar ve Suudi Arabistan'a ait üç ticari tankerin saldırıya uğraması üzerine ABD, İran'daki askeri hedefleri vurmuş, İran da Körfez ülkelerinde bulunan ABD askeri noktalarına füze ve insansız hava araçlarıyla karşılık vermiştir. İran Sağlık Bakanlığı, çarşamba ve perşembe günlerindeki ABD saldırılarında altı kentte 17 kişinin hayatını kaybettiğini ve 115 kişinin yaralandığını açıklamıştır. Haftanın son gününde yeni bir saldırı bildirilmemişse de, Katar heyeti gerilimi düşürmek ve müzakereleri canlandırmak amacıyla İranlı yetkililerle temas kurmuştur.
Trump, İran'ın kendisine yönelik bir suikast girişiminde bulunması halinde ağır askeri karşılık verileceğini açıklamış, ABD ordusunun İran'a yöneltilmiş 1000 füzeyle hazır beklediğini iddia etmiştir. İlk saldırının ardından binlerce füzenin daha devreye girebileceğini belirtmiş ve ABD ordusuna bir yıl boyunca hazır durumda bulunması yönünde emir verdiğini, gerekirse bu sürenin uzatılabileceğini ifade etmiştir.
Müzakerelerin merkezinde yer alan en kritik konu Hürmüz Boğazı'dır. ABD, İran'dan boğazdaki gemilere yönelik saldırıların sona ereceğini kamuoyuna açık şekilde ilan etmesini, bütün geçiş güzergâhlarının açık tutulmasını ve gemilerden herhangi bir ücret alınmamasını talep etmektedir. Buna karşılık İran, Hürmüz Boğazı'ndaki faaliyetlerin kendi kontrolünde olması gerektiğini savunmakta, geçiş yapan gemilerden ücret alınması konusunu gündeme getirmiştir. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin, gemilerin güvenli geçişi için yapılabilecek düzenlemeleri görüşmek üzere Umman'ı ziyaret etmesi beklenmektedir.
Hürmüz Boğazı küresel enerji piyasasında kritik bir rol oynamaktadır. Savaş öncesinde küresel petrol arzının yaklaşık beşte biri bu boğazdan taşınmakta olup, boğazdaki geçiş koşulları yalnızca askeri gerilimi değil, küresel enerji fiyatlarını da doğrudan etkilemektedir. Körfez'de yeniden başlayan çatışmalar, petrol fiyatlarını haftalık bazda son sekiz haftanın en güçlü yükselişine taşımıştır. Tanker trafiğindeki yavaşlama, sigorta maliyetlerindeki artış ve yeni saldırı ihtimali enerji piyasasında arz endişelerini yeniden güçlendirmiştir.
ABD yönetimi açısından petrol fiyatlarındaki yükseliş, kasım ayında yapılacak Kongre seçimleri öncesinde siyasi risk oluşturmaktadır. Akaryakıt maliyetlerindeki artışın tüketici fiyatlarına yansıması Washington'ın müzakere baskısını artırmıştır. Piyasalar, yakın dönemde Katar ve Umman'ın arabuluculuk girişimlerini, İran'ın Hürmüz Boğazı taleplerinin müzakerelere yansıyacağını ve tarafların yeniden askeri harekâta geçip geçmeyeceğini yakından izleyecektir.
