Japonya'da Üretici Fiyatları Üç Yılın Zirvesine Ulaştı
Japonya'nın haziran ayı üretici fiyat endeksi yıllık yüzde 7,1 artarak üç yılı aşkın dönemin en yüksek seviyesine çıktı. Artan enerji maliyetleri, zayıflayan yen ve metal fiyatlarındaki yükseliş endeksi yukarı yönlü itmiştir. Şirketlerin bu maliyetleri tüketici fiyatlarına ne ölçüde yansıtacağı, önümüzdeki dönemde enflasyon baskısının belirleyicisi olacaktır.
Japonya'da üretici fiyat endeksi haziran ayında yıllık bazda yüzde 7,1 artarak üç yılı aşkın sürenin en yüksek seviyesine ulaştı. Piyasa beklentisi yüzde 6,8 düzeyinde kalması yönündeyken, gerçekleşen sonuç beklentiyi aştı. Mayıs ayındaki yıllık artış yüzde 6,6 olarak revize edilen endeks, aylık bazda ise yüzde 0,4 arttı ve piyasa tahminini (yüzde 0,3) aşmış oldu. Art arda dördüncü ayda güçlü yükseliş gösteren veri, Japonya Merkez Bankası'nın faiz görünümünü yeniden gündeme taşıdı.
Japon şirketlerinin artan maliyetleri fiyatlara yansıtmaya devam ettikleri görülüyor. Ortadoğu'daki çatışmanın enerji fiyatlarını yükseltmesi, enerji ithalatına bağımlı Japonya ekonomisine doğrudan yansıdı. Petrol ve kömür ürünleri fiyatları haziranda yıllık yüzde 22,8 arttı; aylık artış ise yüzde 3 oldu. Ağır fuel oil, motorin ve benzin fiyatlarındaki yükseliş bu gruptaki aylık artışa en yüksek katkıyı sağladı. Elektrik, gaz ve su fiyatları ise endeksin aylık değişimine 0,09 puan katkıda bulunurken, petrol ve kömür ürünlerinin katkısı 0,21 puan olarak hesaplandı. Enerji maliyetlerindeki bu yükseliş, plastik, kimya, kağıt, çelik ve üretim makineleri gibi farklı sektörlerde de fiyat baskısı oluşturdu. Plastik ürünleri aylık yüzde 1,4, kağıt ve bağlantılı ürünler ise yüzde 0,7 oranında yükselişe konu oldu.
Demir dışı metal fiyatları haziranda yıllık yüzde 39,2 ile önemli bir artış gösterdi. Bakır, alüminyum ve yapay zekâ altyapısında kullanılan sanayi metallerine yönelik güçlü talep, fiyatların yüksek kalmasında belirleyici rol oynadı. Kimyasal ürünlerdeki yıllık artış yüzde 14,4, bilgi ve iletişim ekipmanlarında yüzde 14,5 olarak gerçekleşti. Kereste ve ahşap ürünlerinde fiyatlar yıllık yüzde 8, plastik ürünlerinde yüzde 7,3 yükseldi. Demir ve çelik fiyatları ise yıllık yüzde 0,4 geriledi. Ulaşım araçlarında yıllık artış yüzde 2,1, elektronik parça ve cihazlarda ise yüzde 2,7 oldu. Tarım, ormancılık ve balıkçılık ürünleri aylık değişimi 0,11 puan aşağı çekti; pirinç ve domuz eti fiyatlarındaki gerilemeler bu düşüşe katkıda bulundu.
Yenin yaklaşık 40 yılın en düşük seviyelerine gerilemesi, Japon şirketlerinin ithal ham madde ve enerji maliyetlerini önemli ölçüde artırdı. Yen bazlı ithalat fiyat endeksi haziranda yıllık yüzde 29,7 yükselirken, aylık artış yüzde 1,3 oldu. Sözleşme para birimi bazında ithalat fiyatları ise aylık yüzde 0,1, yıllık yüzde 17,8 yükseldi. Yenin dolar karşısındaki değişimi haziranda aylık yüzde 1,5 olarak gerçekleşmesi, döviz cinsinden satın alınan ürünlerin yerel para maliyetini artırdı. İthalat fiyatlarında elektrikli ve elektronik ürünler 0,18 puan, metaller 0,12 puan katkı sağlarken, petrol, kömür ve doğal gaz grubu endeksi 0,32 puan aşağı çekti.
Japonya'nın ihracat fiyat endeksi sözleşme para birimi bazında haziranda aylık yüzde 0,4 geriledi; yıllık bazda ise yüzde 11,1 artış kaydetti. Yen bazında ihracat fiyatları aylık yüzde 0,4 arttı ve yıllık artış yüzde 20,7 oldu. Yenin değer kaybetmesi ihracat gelirlerinin yerel para karşılığını artırırken, sözleşme para birimi bazındaki fiyat hareketi daha sınırlı kaldı. Motorin, jet yakıtı, gaz yağı ve benzin ihracat fiyatlarında aylık düşüş gözlenirken, altın, değerli metaller ve demir hurdası da endeksi aşağı çeken gruplar arasında yer aldı. Elektrikli ve elektronik ürünler ise ihracat fiyatlarına 0,44 puanlık pozitif katkı verdi; bellek çipleri, sensörler ve süreç kontrol cihazları gruptaki artışta önemli rol oynadı.
Üretici fiyatlarındaki yükselişin tüketici enflasyonuna geçişi, önümüzdeki dönemin temel sorularından biri haline geldi. Tokyo yönetiminin enerji sübvansiyonları, petrol ve doğal gaz maliyetlerinin hane halkı enflasyonına geçişini şimdiye kadar sınırlamıştır. Ancak sübvansiyonların etkisinin azalması veya şirketlerin maliyet artışlarını perakende fiyatlarına daha hızlı yansıtması, tüketici enflasyonunda yeni bir yükselişe yol açabilir. Üretici enflasyonunun yüksek seyretmesi, özellikle fiyat artırma gücü sınırlı küçük ve orta ölçekli işletmeler açısından kritik bir durumdur. Bu şirketler, yükselen girdi maliyetlerini kâr marjlarından karşılamak zorunda kalabilir. Japonya Merkez Bankası, şirketlerin maliyetleri fiyatlara daha hızlı yansıtmasının tüketici enflasyonunu artırabileceği uyarısında bulunmaktadır.
