Ortadoğu Gerilimi Küresel Piyasaları Olumsuz Yönde Etkiliyor
ABD-İran arasındaki artan jeopolitik gerginlik, petrol fiyatlarında hızlı yükselişe neden olarak küresel piyasalarda risk algısını yükseltmiştir. Brent petrol varil fiyatı 80 dolara çıkarken, Hürmüz Boğazı'ndan geçen tanker sayısı önemli ölçüde düşmüştür. Enflasyon kaygıları altın fiyatlarında baskı oluştururken, Avrupa ve Asya borsaları gerilim sebebiyle satış ağırlıklı seyrederken ABD borsaları karışık bir tablo sunmaktadır.
ABD ile İran arasındaki artan askeri gerginlik, Ortadoğu bölgesinde barış ortamının sorgulanmasına yol açarak küresel piyasalarda jeopolitik risk algısını yükseltmiştir. ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile ateşkesin bittiğini belirterek anlaşmaya yanaşmadığını açıklaması ve bunu takiben ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın (CENTCOM) yaklaşık 90 askeri hedefi vurarak ek bir saldırı turunu tamamladığını duyurması piyasalardaki tedirginliği artırmıştır. Ancak Trump'ın müteakiben İran'ın ABD ile anlaşma yapmak istediğine ilişkin açıklaması jeopolitik kaygıları kısmen hafifletmiş olsa da, riskler tam anlamıyla ortadan kalkmamıştır.
Bölgedeki gerilimin en somut yansıması enerji piyasasında görülmüştür. Brent petrolün varil fiyatı 22 Haziran'dan bu yana ilk kez 80 dolar seviyesini görmüştür. Dünya enerji ticaretinin en kritik güzergahlarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki tanker hareketliliğinde belirgin bir düşüş kaydedilmiş olup, bir önceki günde 14 tankerin geçişi yapılırken, sözü edilen günde yalnızca 7 tanker boğazdan geçmiştir. Bu gelişme, artan jeopolitik risklerin enerji taşımacılığına olan etkisini net biçimde ortaya koymaktadır. Analistler, bazı gemilerin sinyalizasyon sistemlerini kapatarak seyretmesi nedeniyle tanker geçiş verilerinde farklılıklar olabileceğini belirtmişlerdir.
Yükselen petrol fiyatlarının enflasyon endişelerini körüklemesi, para otoriteleri tarafından şahin bir duruş beklentilerini güçlendirmiştir. Amerikan Merkez Bankası'nın (Fed) yayımlanan tutanaklarında, yetkililerinin çoğunun yapay zeka kaynaklı talep artışı, Ortadoğu'daki savaş ve tarife etkilerine bağlı olarak enflasyonun yüksek seyredebileceği ihtimalinde faiz artırılmasının gerekebileceğini belirttiği görülmüştür. Tutanaklara göre, tüm yetkili üyeler son toplantıda politika faizinin mevcut aralığının korunmasını desteklemiştir.
Enflasyon kaygılarının altın piyasasına olumsuz yansıması devam etmiştir. Altının onsu bir önceki işlem gününde yüzde 0,7 düşüşle 4 bin 77 dolara inerek gerilemesini üçüncü işlem gününe taşımıştır. Yeni işlem gününde de altın onsu yüzde 0,3 değer kaybıyla 4 bin 67 dolardan alıcı bulmuştur.
Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Ekonomik Görünüm Raporu'nu güncellemiş olup, küresel ekonomik büyüme tahminini bu yıl için yüzde 3,1'den yüzde 3'e düşürmüştür. Raporunda Türkiye ekonomisinin bu yıl yüzde 2,9, gelecek yıl yüzde 3,6 büyümesi öngörülmektedir.
ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 2 baz puan artarak yüzde 4,58'e çıkmıştır. Dolar endeksi 100,9 seviyesinde yatay seyrederken, Brent petrol varil fiyatı yüzde 0,5 düşüşle 78,6 dolarda bulunmaktadır.
ABD borsaları karışık bir görüntü sunmuştur. S&P 500 endeksi yüzde 0,28 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,09 düşüş kaydederken, Nasdaq endeksi yüzde 0,2 yükseliş göstermiştir. ABD endeks vadeli kontratlar yeni işlem gününe pozitif başlamıştır.
Avrupa borsaları Ortadoğu'daki gerilimin daha da tırmanabileceğine ilişkin endişelerle satıcılı seyretti. Trump'ın açıklamaları risk iştahını olumsuz etkilemiştir. Artan petrol fiyatları enerji şirketlerine destek sağlasa da, genel anlamda piyasalarda satış ağırlıklı bir seyrâyet görülmüştür. Trump'ın İspanya'ya yönelik ticari iş yapmaktan vazgeçeceğini belirtmesi sonrası İspanya IBEX 35 endeksi düşüşlerde öncü olmuştur. Bölge tahvil faizlerinde artış kaydedilirken, İngiltere Merkez Bankası'nın (BoE) yıl sonuna kadar faiz artırması beklentileri güçlenmiştir. Kapanış öncesi İngiltere FTSE 100 endeksi yüzde 1,66, Fransa CAC 40 endeksi yüzde 2,18, Almanya DAX 40 endeksi yüzde 2,23 ve İtalya FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,22 düşüş göstermiştir. Avrupa endeks vadeli kontratlar yeni güne pozitif başlamıştır.
Asya borsalarında Japonya dışındaki piyasalar satış ağırlıklı seyrederken, yarı iletken sektöründe toparlanma eğilimi dikkat çekmiştir. Analistler, yapay zeka şirketi OpenAI'ın yeni modellerini piyasaya sunmaya hazırlanmasının bu alandaki gelişmelerin hızını koruduğunu ve yatırımcı ilgisini canlı tuttuğunu belirtmiştir. Çin'de açıklanan enflasyon verisi haziranda yıllık bazda yüzde 1 ile beklentilerin altında gerçekleşirken, Üretici Fiyat Endeksi tahminlere paralel olarak yüzde 4,1 artış kaydetti. Japonya Nikkei 225 endeksi yüzde 1,4 yükselirken, Güney Kore Kospi endeksi yüzde 0,73 ve Çin Şanghay bileşik endeksi düşüş göstermiştir.
