Ateşkes Görünümü Zayıfladı: Hürmüz Boğazı Trafiğinde Keskin Düşüş, Enerji Fiyatları Yükselişe Geçti
ABD'nin İran'a yönelik saldırıları sonrası Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği üç haftanın en düşük seviyesine inen 14 adet taşıyıcıya geriledi. Geçici ateşkesin istikrarsızlaşması sonrasında petrol ve LNG piyasalarında risk primi yeniden artarken, Brent petrol fiyatı 78,88 dolara çıktı. Boğazdan geçen enerji akışının büyük bölümü Asya pazarlarına yöneldiğinden, bölge ülkelerinin fiyat baskısı daha yüksek olacağı öngörülüyor.
Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği geçtiği pazartesi günü belirgin şekilde daralmıştır. ABD'nin İran'a ikinci gün üst üste düzenlediği saldırılar, haziran ortasında ilan edilen geçici ateşkesin istikrarsızlığını artırmıştır. Gemi takip verileri, dünyanın en kritik enerji geçişlerinden birinde hareketin düşüşünü net biçimde ortaya koymaktadır.
Hürmüz Boğazı üzerindeki mevcut trafik, ağırlıklı olarak su yolunun kuzeyindeki İran onaylı hattada yoğunlaşmıştır. Buna karşın ABD destekli Umman koridoru aynı dönemde sessiz kalmıştır. Büyük gemi kategorisinde yalnızca Basra Körfezi'nden çıkan ABD yaptırımlı bir süper tanker ile İran bayraklı bir konteyner gemisi öne çıkmıştır. Bazı gemilerin güvenlik nedeniyle transponder cihazlarını kapatarak geçtiği düşünülmektedir.
Gemi Geçişlerinde Keskin Düşüş
Kpler verilerine göre pazartesi günü Hürmüz Boğazı üzerinden iki yönde sadece 14 emtia taşıyıcısı geçmiştir. Bu rakam, haziran ortasındaki geçici barış anlaşmasından bu yana en düşük seviyedir. Aynı anlaşmadan sonraki üç haftada günlük ortalama 34 gemi geçerken, 24 haziranda trafik 59 gemiyle zirveyi kaydetmiştir. Savaş döneminde ise çoğu gün gemi geçişi sayısı 20'nin altında kalmıştır.
Armatörler güvenlik riskini yeniden fiyatlarken, emtia taşıyıcıları bekleme veya alternatif rota seçeneklerini değerlendirmektedir. Reuters'ın raporuna göre, son saldırılardan sonra en az dört petrol ve gaz tankeri Hürmüz Boğazı geçişinden dönerek farklı güzergahlar tercih etmiştir.
LNG Ticaretinde Tıkanma
Sıvılaştırılmış doğal gaz tankerleri Hürmüz Boğazı trafiğinde belirgin durgunluk yaşamaktadır. Son dönemde iki boş LNG tankeri Umman Körfezi'ne yönelmiş, Hürmüz Boğazı'nın doğu girişine ilerlemişlerdir. Bu tıkanma, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri çıkışlı akışlar açısından önem taşımaktadır. Enerji Bilgi İdaresi'nin (EIA) 2024 verilerine göre, küresel LNG ticaretinin yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı üzerinden geçmektedir. Aynı geçiş, petrol tarafında ise 2024'te günlük ortalama 20 milyon varil akışa karşılık gelmektedir.
Petrol Piyasasında Hemen Tepki
Petrol piyasası askeri risklere anında tepki vermiştir. Reuters verilerine göre Brent petrol yüzde 1,1 artışla 78,88 dolara, ABD tipi ham petrol (WTI) ise yüzde 1,2 yükselerek 74,37 dolara ulaşmıştır. Elektronik sinyal bozulmaları, Umman bölgesinde elektronik parazit işaretlerinin yeniden yükselişine işaret etmiş, bazı araçların 30 knot hızla ilerlediği kaydedilmiştir. Bölgedeki savunma sistemleri, drone saldırılarını engellemek amacıyla aktif hale getirilmiş olabilir.
Asya Piyasalarında Daha Yüksek Fiyat Baskısı
Hürmüz Boğazı üzerinden geçen petrol ve LNG akışının büyük bölümü Asya'ya yönelmektedir. EIA'nın hesaplamalarına göre, boğazdan geçen ham petrol ve kondensatın yüzde 84'ü, LNG'nin ise yüzde 83'ü Asya piyasalarına gitmektedir. Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore, bu akışın ana alıcılarıdır. Alternatif güzergahlar kapasitesi sınırlı bulunmaktadır. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri boru hatlarıyla Hürmüz Boğazı'nı kısmen baypas edebilmektedir. EIA, olası kesintide bu hatların yaklaşık 2,6 milyon varil günlük kapasite sağlayabileceğini öngörmektedir.
İleri Görünüm
Piyasa aktörleri için kritik soru, geçici ateşkesin enerji akışını yeniden güvenli hale getirip getiremeyeceğidir. Hürmüz Boğazı trafiğinin 14 gemilik düşük seviyede kalması durumunda, petrol, LNG ve navlun sektöründe risk primi korunacaktır. Normalleşme için gemi geçişlerinin son üç haftalık 34 gemi ortalamasına dönmesi gerekmektedir.
