Hürmüz Boğazı Trafiği Askeri Gerginlik Nedeniyle Durma Noktasına Yaklaştı
ABD-İran geriliminin yeniden tırmanması nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği çöktü. Çarşamba günü boğazdan sadece 14 emtia taşıyıcısı geçti; bu, geçici ateşkesten sonraki 34 gemilik günlük ortalamanın altında. Küresel LNG ve petrol ticaretinin beşte birinin bu güzergahtan geçmesi, enerji fiyatlarında yeni bir risk primi oluşturdu.
Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği, ABD'nin İran'a yönelik ardışık saldırıları nedeniyle durma noktasına yaklaştı. Gemi izleme verileri, dünyanın en kritik enerji geçişlerinden birinde belirgin bir daralma göstermektedir.
Perşembe günü kaydedilen trafik verilerine göre, boğazdan iki yönde sadece 14 emtia taşıyıcısı geçti. Bu rakam, Haziran ortasındaki geçici barış anlaşmasından sonraki 34 gemilik günlük ortalamanın önemli ölçüde altında kalmıştır. Savaş döneminde günlük geçiş sayısı çoğunlukla 20'nin altında seyrederken, 24 Haziran'da ateşkesle birlikte 59 gemi ile zirveye ulaşmıştı.
Gemi takip verileri, görünür hareketin ağırlıklı olarak su yolunun kuzeyindeki İran onaylı hatta yoğunlaştığını göstermektedir. ABD destekli Umman koridoru aynı saatlerde sessiz kaldı. Büyük gemiler kategorisinde yalnızca Basra Körfezi'nden çıkan ABD yaptırımlı bir süper tanker ve İran bayraklı bir konteyner gemisi öne çıkmıştır. Bazı gemiler güvenlik gerekçesiyle transponder cihazlarını kapatarak geçiş yapmış olabilir. Reuters'a göre, son saldırıların ardından en az dört petrol ve gaz tankeri Hürmüz Boğazı geçişinden döndü.
Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) trafiği durgunluğunu sürdürmektedir. Son dönemde iki boş LNG tankeri Umman Körfezi'ne yöneldi. Bu tıkanma, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri çıkışlı akışlar açısından kritik öneme sahiptir. Amerika Enerji Bilgi İdaresi (EIA) verilerine göre, 2024'te küresel LNG ticaretinin yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı üzerinden geçmektedir. Aynı güzergah, petrol açısından da günlük ortalama 20 milyon varil akışa karşılık gelmektedir.
Petrol piyasası askeri risklere hızlı tepki vermiştir. Brent petrol perşembe günü yüzde 1,1 artışla 78,88 dolara, ABD tipi ham petrol (WTI) yüzde 1,2 yükselerek 74,37 dolara ulaştı. Trafiğin zayıflaması, petrol ve LNG piyasalarının risk primini önemli ölçüde artırmıştır.
Umman'ın Limah bölgesinin güneydoğusunda elektronik parazit işaretleri arttığı gözlenmiştir. Gemi takip sistemleri, bazı araçların perşembe sabahı 30 knot hızı aşan hızlarla ilerlediğini göstermiştir. Bu olağanüstü hız okumaları, transponder sinyallerindeki bozulmaya işaret etmektedir. Bölgedeki ülkeler, altyapı tesislerine yönelik drone saldırılarını engellemek için savunma sistemlerini etkinleştirmiş olabilir; bu sistemler gemilerin sinyal verilerini ve rota okumalarını etkileyebilmektedir.
Hürmüz Boğazı üzerinden geçen petrol ve LNG akışının büyük bölümü Asya'ya yönelmektedir. EIA verilerine göre, 2024'te boğazdan geçen ham petrol ve kondensatın yüzde 84'ü, LNG'nin ise yüzde 83'ü Asya pazarlarına gitmektedir. Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore başlıca alıcılar arasında yer almaktadır. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri bazı boru hatlarıyla Hürmüz Boğazı'nı kısmen baypas edebilmektedirler; EIA, olası bir kesintide bu hatların yaklaşık 2,6 milyon varil günlük kapasite sağlayabileceğini hesaplamıştır.
Piyasa aktörleri için ana soru, geçici ateşkesin enerji akışını yeniden güvenli hale getirip getiremeyeceğidir. Trafiğin düşük düzeyde kalması halinde petrol, LNG ve navlun sektöründe risk primi devam edecektir. İstikrarın sağlanması için gemi geçişlerinin son üç haftalık 34 gemilik ortalamasını yeniden yakalaması gerekmektedir.
