Orta Doğu Gerilimi Petrol Fiyatlarını Yükselişe Taşıyor
ABD-İran geriliminin artmasıyla birlikte Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat risklerine bağlı olarak petrol fiyatları yükselişini sürdürüyor. WTI varil başına 74,34 dolara, Brent ise 78,89 dolara çıkarak jeopolitik risk primi yeniden fiyatlanıyor. Ticari gemilere yönelik saldırılar ve Tahran'ın boğazı kapatma tehdidi, küresel enerji arzı ve enflasyon baskısı konusunda endişeleri artırıyor.
Petrol piyasaları, ABD-İran arasında yeniden yükselen gerilim ve Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat risklerine tepki vererek güçlü bir yükseliş gösteriyor. Perşembe günkü işlemlerinde WTI vadeli kontratı yüzde 1,12 artışla varil başına 74,34 dolara, Brent vadeli kontratı ise yüzde 1,12 yükselerek 78,89 dolara ulaştı. Önceki seansta yüzde 8'in üzerinde gerçekleşen ralliye rağmen, piyasa güçlü seyrini korumuştur.
Gerilim, ABD Başkanı Trump'ın İran hedeflerine yönelik yeni saldırılar emretmesi ve ek askeri eylem uyarısında bulunmasıyla derinleşmiştir. Söz konusu açıklamalar, ABD-İran arasındaki ara ateşkesi fiilen sona erdirmiştir. Tahran ise Hürmüz Boğazı'nın kapatılabileceği tehdidini yeniden gündeme taşıyarak, karşılık vereceğini bildirmiştir.
Hürmüz Boğazı yakınında ticari gemilere yönelik saldırı serisinin arttığı gözlemleniyor. Son iki günde Katar'a ait bir LNG tankeri, Suudi Arabistan'a ait bir ham petrol tankeri ve birden fazla ticari gemi ayrı olaylarda hedef alınmıştır. Umman açıklarında seyreden bir tankere isabet eden mermiye sonucu gemi yangın yaşamış, ancak can kaybı yaşanmamıştır. Bu olaylar sonrasında gemi işletmecileri Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat planlarını değiştirme veya erteleme kararı almışlardır.
Uluslararası Denizcilik Örgütü ve ABD öncülüğündeki Joint Maritime Information Center, bölgedeki deniz taşımacılığı için tehdit seviyesini yüksek tutarken, navigasyon yapan gemilere aşırı dikkatli hareket etme çağrısında bulunmaktadır. Dünyanın en önemli enerji geçiş koridorlarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki bu gelişmeler, enerji arzı ve navlun, sigorta ile teslimat maliyetlerini etkilemektedir.
Geçen ayın ateşkesi sonrasında kademeli olarak toparlanan Körfez tanker trafiği yeniden tehdit altındadır. Traderlar, ticari gemilere yönelik yeni saldırıların bu toparlanmayı durdurabileceğini ve Basra Körfezi kaynaklı ham petrol akışını yeniden kesintiye uğratabileceğini değerlendirmektedir. ANZ Bankası, ara ABD-İran anlaşmasının çökmesi halinde Basra Körfezi petrol arzının yeniden aksayabileceği endişesini vurgulamıştır.
Rafineri ürün piyasalarındaki sıkışma da petrol fiyatlandırmasını desteklemektedir. Rusya'nın dizel ihracatına yönelik kısıtlamaları ve ABD hükümet verilerinin distilat ile benzin stoklarında gösterdiği düşüşler, rafine ürün tarafında daralmayı işaret etmektedir. Ticari ham petrol stoklarındaki artışa rağmen, piyasa rafine ürün tarafındaki sıkılığı daha güçlü bir şekilde fiyatlandırmaktadır.
Jeopolitik prim yeniden inşa edilen petrol piyasasında, yatırımcılar arz riskini aktif olarak fiyatlamaktadır. WTI ve Brent'teki yükseliş, ABD-İran çatışmasındaki yeni adımlara, Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat koşullarına ve Orta Doğu ham petrol ihracatındaki kesinti sinyallerine yönelik piyasa beklentisini yansıtmaktadır.
Petrol fiyatlarının kalıcı biçimde yüksek seyretmesi, enerji ithalatçı ülkeler için enflasyon baskısını artırabilir. Daha pahalı ham petrol, ulaşım, sanayi üretimi ve rafine ürün maliyetleri üzerinden geniş bir fiyat etkisi yaratmaktadır. Bu nedenle merkez bankaları, enerji kaynaklı maliyet artışının tüketici fiyatlarına geçişini yakından izlemek durumundadır. Kısa vadeli görünümde, Hürmüz Boğazı trafiğinin normalleşip normalleşmeyeceği petrol piyasalarının yönünü belirleyecek kritik faktör olmaya devam edecektir.
