Ortadoğu'da Eskalasyon: ABD-İran Çatışması Hürmüz Boğazı'nda Enerji Krizine Dönüşebilir
ABD ve İran arasında Ortadoğu'da yaşanan karşılıklı hava operasyonları, bölgedeki jeopolitik dengeleri bozuyor. Hürmüz Boğazı üzerindeki gerginlik dünya enerji piyasalarında risk oluşturmaya devam ediyor. Bahreyn, İran insansız hava aracı saldırısını kınırken, Trump yönetimi şiddete şiddetle karşılık verileceğini uyarıyor.
Ortadoğu'da geçen hafta sağlanan uzlaşmaya rağmen bölgedeki gerginlik devam ediyor. Tahran yönetimi, Amerikan ordusunun güney kıyılarına düzenlediği hava saldırılarına karşılık olarak cumartesi günü ABD güçleriyle bağlantılı hedefleri vurduğunu açıkladı. Taraflar birbirini dört aydır süren savaşı bitirmeyi amaçlayan anlaşmayı ihlal etmekle suçluyor.
Analistler, bu karşılıklı hamlelerin küresel enerji piyasalarında hassas bir dönemde Hürmüz Boğazı üzerindeki riskleri artırdığını belirtiyor. İran Dışişleri Bakanlığı, kıyı gözetleme tesislerine yönelik Amerikan operasyonlarının Birleşmiş Milletler Şartı'nı çiğnediğini ileri sürüyor. Diplomatik kaynaklar, bu restleşmenin zaten hassas olan jeopolitik dengeleri bozmasından endişe ediyor.
Bahreyn, ABD Deniz Kuvvetleri'nin Beşinci Filosu'na ev sahipliği yapması nedeniyle İran insansız hava aracı saldırısını sert bir dille kınadı. Manama yönetimi, olayın egemenliklerini çiğnediğini ve ulusal güvenliğe doğrudan tehdit oluşturduğunu açıklayarak savunma hakkını saklı tuttuğunu duyurdu. Askeri uzmanlar, Bahreyn'in bu tepkisinin bölgedeki ittifakların ne kadar gergin bir hat üzerinde durduğunu gösterdiğini vurguluyor.
Washington başlangıçta Tahran'ın açıklamalarına resmi yanıt vermedi. Pentagon analistleri, İran'ın bu taktiklerle çatışma süresi boyunca ABD'nin bölgesel müttefiklerinin direncini kırmayı amaçladığını düşünüyor. Amerikan askeri yetkilileri, cuma günü düzenledikleri operasyonların Hürmüz Boğazı rotasında seyreden bir kargo gemisine yapılan insansız hava aracı saldırısına misilleme olduğunu açıkladı.
Bölgede İsrail ve Lübnan, İran destekli Hizbullah ile çatışmaları sonlandıracak bir anlaşmaya imza attı. Taraflar Hizbullah'ın silahsızlanmasını ve İsrail'in Lübnan'dan çekilmesini öngören bu adımı başlangıç olarak görüyor. Ancak Hizbullah'ın işbirliği yapmayacağını açıklaması, anlaşmanın sahada uygulanması konusunda büyük soru işaretleri yaratıyor.
İran devlet televizyonu, Amerikan kuvvetlerinin Sirik liman kentindeki bir iletişim kulesini hedef almasının ardından Devrim Muhafızları'nın kararlı bir yanıt verdiğini duyurdu. Mehr haber ajansı limanın normal şekilde çalıştığını ve tesislerde hasar olmadığını aktardı.
İran, ticari gemilerin Hürmüz Boğazı üzerinden geçişini düzenleme yetkisinin kendisinde olduğunu iddia ediyor. Tahran, gemilerin kendi belirlediği rotalara uyması gerektiğini açıklayarak Körfez ülkelerini uyardı. İran Parlamentosu Ulusal Güvenlik Komitesi Başkanı Ebrahim Azizi, Hürmüz Boğazı geçiş kurallarının ihlal edilmesine tavizsiz bir şekilde karşılık vereceklerini söyledi.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), perşembe günkü saldırıyı ticari taşımacılığa yönelik haksız bir saldırganlık olarak nitelendirerek stratejik önemdeki Hürmüz Boğazı koridorunda ticari gemilere güvenli geçiş desteği sağlamaya devam edeceğini açıkladı. Savaştan önce dünya petrol ve LNG arzının beşte biri Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyordu.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Washington'ın ateşkes mutabakatına sadık kaldığını belirterek şiddete şiddetle karşılık verileceğini vurguladı. Trump yönetimi, bölgedeki gerilimin enerji piyasaları üzerinde yaratacağı olumsuz etkileri minimize etme çabası içinde görünüyor.
