İstanbul Sanayi Odası'nın açıkladığı Türkiye'nin en büyük 500 şirketi araştırmasında, şirketlerin önemli finansal verileri gizleme eğilimi dikkat çekiyor. Dönem karını gizleyen şirket sayısı 360'a ulaşırken, yabancı sermayeli şirket sayısı 2025'te 118'e geriledi. Devlerin borcu 7,6 trilyon liraya çıkarken, faiz giderleri 560 milyar lirayı buldu.
İstanbul Sanayi Odası'nın geçen hafta açıkladığı Türkiye'nin en büyük 500 şirketi araştırmasında dikkat çeken en önemli bulgu, şirketlerin finansal verilerini paylaşmaktan kaçınmasıdır. 500 dev şirketin üretimden satışlarına göre sıralandığı çalışmada, katma değer, özkaynak, ihracat, aktif toplamı, dönem karı-zararı ve çalışan sayısı gibi temel göstergeler yer almasına rağmen, bu yıl tablonun önemli bir bölümü boş kalmıştır.
Verileri gizleyen şirketlerin sayısı göz ardı edilemeyecek düzeyde yüksektir. Tam 360 şirket dönem karının paylaşılmasını istememiş olup, bu rakam geçen yıl 350 idi. Özkaynak bilgisini gizleyen 306 şirketin yanında, ihracatını açıklamayan 222 şirket bulunmaktadır. Daha dikkat çekici olan ise, 500 devin yarısından fazlasının çalışan sayısının tabloda yer almasından rahatsız olmasıdır. Rakiplere ticari sır vermemek bu davranışın ana nedenlerinden biri olsa da, bu kadar yaygın bir gizlilik eğilimi endüstriye ilişkin ciddi sorular ortaya koymaktadır.
Yabancı Sermaye Tabanındaki Erozyon
Araştırmada dikkat çeken bir diğer gelişme, 500 büyük şirket içinde yabancı sermaye payının giderek azalmasıdır. 2009'da 153 olan yabancı sermayeli şirket sayısı, 2023-2024'te görülen kısmi artış sonrasında 2025'te 6 adet düşüşle 118'e gerilemişdir. Teknoloji transferi, küresel tedarik zincirlerine entegrasyon ve yüksek ihracat potansiyeli açısından önemli olan yabancı sermaye paylaşımlı kuruluşların sayısındaki bu gerileme, Türkiye sanayisi için kaygı verici bir göstergedir.
Satış ve Kar Performansı
Devlerin net satışları yüzde 27 artışla 10 trilyon liradan 13 trilyon liraya yükselmiştir. Satışların maliyeti ise yüzde 24,5 oranında sınırlı kalmış olup, bu durum kur artışlarının kontrol edilmesi, hammadde fiyatlarının ılımlı seyretmesi ve asgari ücretin bir kez artırılması ile açıklanmaktadır. Faaliyet karı yüzde 57 artarak 1 trilyon lirayı aşmış ise de, finansman giderleri yüzde 38 yükselerek 854 milyar liraya ulaşmıştır. Finansman giderinin 560 milyar lirası faiz kaynaklıdır ve faiz giderlerinin dönem karının yüzde 84'ünü oluşturması başlı başına bir sorun teşkil etmektedir.
İstihdam ve Ücret Gelişmeleri
İSO 500'de çalışan sayısı 20 bin 568 kişi azalırken, çalışan başına ücret yıllık 984 bin liradan 1 milyon 409 bin liraya yükselerek yüzde 43'lük bir artış yaşanmıştır. Bu veriler ışığında, devlerde çalışanların ortalama aylık 117 bin lira ücret aldığı anlaşılmaktadır.
Borçlanma Seviyesi
Borçluluk göstergelerinde ise endişe verici veriler öne çıkmaktadır. Borçların aktif içindeki payı yüzde 50'yi geçerken, mali borçların payı yüzde 47,9'dan yüzde 51,8'e yükselmiştir. 500 Büyük'ün 2024'teki 5,8 trilyon lira olan toplam borçları yüzde 31 artarak 7,6 trilyon liraya ulaşmış, banka borçları ise yüzde 41,6 artmıştır. Bu eğilim, ilerleyen dönemde sanayinin faiz yükünün daha da artacağını göstermektedir.
