Çin yabancı yaptırımlara karşı yasal mekanizmalar güçlendiriyor
Çin yasama organı, yabancı ülkelerin ekonomik yaptırımlarına misilleme yapmayı kolaylaştıracak yeni kamu yararı davası yasasını onaylamak üzere hazırlıyor. Tasarı, devlet savcılarına Çin ulusal çıkarlarına zarar veren yabancı şirket ve kuruluşlara karşı dava açma yetkisi verecek. Uzmanlar, yıl sonuna kadar yürürlüğe girecek düzenlemenin yabancı yatırımcılar için risk profili artıracağını ve hukuki baskıyı ciddi şekilde güçlendireceğini öngörüyor.
Çin hükümeti, uluslararası ekonomik yaptırımlara karşı yasal cephaneliğini genişletmeye hazırlanıyor. Pekin yönetimi, yabancı ülkelerin uyguladığı ekonomik baskılara misilleme yapmayı kolaylaştıracak yeni yasal mekanizmalar geliştirerek, dünya ekonomisinin ikinci büyük oyuncusu konumundaki ülkede faaliyet gösteren yabancı şirketlerin risk profilini yükseltme aşamasındadır.
Çinli üst düzey yasa yapıcılar, devlet savcılarına Çin ulusal çıkarlarına zarar verdiği iddia edilen yabancı organizasyonlara ve bireylere karşı kamu yararı davası açma yetkisi veren kanun teklifini incelemektedir. Devlet medyasının haberlerine göre, cuma günü tamamlanan yasama oturumunda tasarı ikinci okumasından geçmiştir. Uzmanlar, genellikle üç okuma sonrasında yasalaşan tasarıların bu yılın sonuna kadar nihai biçimde kabul edileceğini ve yabancı şirketler üzerindeki hukuki baskıyı önemli ölçüde artıracağını öngörmektedir.
Yeni düzenleme, Çin hükümetinin özellikle ABD kaynaklı yaptırımlara karşı son yıllarda inşa ettiği yasal savunma sistemini güçlendiriyor. Henüz savcıların hangi somut eylemleri dava kapsamına alacağı veya hangi sektörleri koruyacağı açıklanmamış olmakla birlikte, tasarı mevcut mevzuatı ciddi şekilde güçlendirmektedir. Buna göre, Çinli şirketler yabancı yaptırımlar nedeniyle uğradıkları zararların tazmini için denizaşırı taraflara dava açabilecek.
Hukuk davalarında mahkeme kararına uymayan yabancı şirketler ve yöneticiler, tazminat cezalarının yanı sıra cezai yaptırımlarla karşı karşıya kalabilecektir. Çin yargı sistemi ayrıca ticari uyuşmazlıklara dahil olan yabancı ülke vatandaşlarına yurt dışına çıkış yasağı uygulayarak ülkeden ayrılmalarını engelleyebilecektir.
Danışmanlık şirketi Trivium China tarafından yapılan analiz, kamu yararı davalarının şirketlerin gelirlerine, operasyonel faaliyetlerine ve kurumsal itibarlarına büyük zarar verebileceğini göstermektedir. Kurum uzmanları, yeni mevzuatın yabancı şirketler için yönetilmesi gereken risk katmanlarına yenisini eklediğini vurgulamaktadır.
Çin sınırları içinde çoğunluğu ABD merkezli olmak üzere 800'den fazla kuruluşu temsil eden AmCham China, üyelerinin yasanın pratik uygulamalarını yakından takip edeceğini belirtmiştir. Yönetim Kurulu Başkanı James Zimmerman, şeffaflık, öngörülebilirlik ve adil yargılanma süreçlerinin önemine dikkat çekerek, tutarlı yasa uygulamalarının yabancı şirketlerde yatırım güvenini korumanın vazgeçilmez unsurları olduğunu ifade etmiştir.
Çinli yetkililer ise Batılı hükümetlerin insan hakları, ticaret ve teknoloji konularında Pekin üzerinde baskı kurmak amacıyla ekonomik yaptırımlar kullandığını savunarak, daha agresif yasal mekanizmalara ihtiyaç duyduklarını belirtmektedir. Çin en üst savcılık makamının resmi yayın organı, son haftalarda dış müdahalelerle mücadelede hukuk davası açılmasını ve yabancı şirketlere yaptırımlar getirilmesini savunan makaleler yayımlamıştır.
Pekin, özellikle Xinjiang bölgesindeki Müslüman azınlıklara yönelik muamele ve Hong Kong'daki sivil özgürlük kısıtlamaları nedeniyle Batılı hükümetlerin uyguladığı ekonomik ambargolara karşı yasal cephaneliğini güçlendirmektedir. 2021 yılında kabul edilen yabancı karşıtı yaptırım yasası, vize reddi, sınır dışı edilme, varlıkların dondurulması ve ticaret yasağı gibi misilleme önlemleri içermektedir. Mevcut yasal yapı, zarar gören Çinli şirketlerin yerel mahkemelerde tazminat davası açmasına olanak tanımaktadır.
