Mahfi Eğilmez: Kriz Dönemlerinde Güvenli Liman Algısı Değişiyor
İktisatçı Mahfi Eğilmez, ABD-İran çatışmasının altın ve değerli metallere olan talebi azalttığını, bunun yerine yatırımcıların tahvil piyasalarına ve dolar varlıklarına yöneldiğini açıklıyor. Enflasyon beklentileri, dolar talebindeki artış ve geçmiş iki yıldaki güçlü fiyat yükselişinin ardından satış baskısı, altın fiyatlarında düşüşe neden olmuştur. Eğilmez, küreselleşmeyle birlikte piyasa aktörlerinin krizlere daha hızlı uyum sağladığını belirtmektedir.
İktisatçı Mahfi Eğilmez, son dönemde yaşanan gelişmeleri değerlendirdiği yazısında, ABD-İran çatışmasının finansal piyasalarda alışılmışın dışında sonuçlar doğurduğunu vurgulamıştır. Geçmiş savaş, doğal afet ve finansal kriz dönemlerinde yatırımcılar güvenli bir yatırım aracı olarak altın ve değerli metalleri tercih ederken, son yaşanan krizde bu eğilim tersine dönmüştür.
Eğilmez, altın ve gümüş fiyatlarının düşüşünün temel nedenlerini açıklamıştır. Birinci neden, savaşın enerji fiyatlarını yükseltmesi ve bunun enflasyonu artıracağı beklentisidir. Enflasyon beklentilerindeki yükseliş, faiz indirim beklentilerini zayıflatarak yatırımcıları altın ve gümüşten uzaklaştırmış, onları tahvil piyasalarına yöneltmiştir.
İkinci etken, değerli metallerde son iki yılda yaşanan güçlü fiyat artışından sonra yatırımcıların olası bir düzeltme beklentisiyle pozisyonlarını azaltmasıdır. Bu davranış, altın ve gümüş fiyatları üzerinde önemli satış baskısı yaratmıştır.
Üçüncü neden ise küresel yatırımcıların savaş ortamında varlıklarını dolar cinsinden tutuş eğilimidir. Bu dönemde merkez bankaları artan dolar talebini karşılamak amacıyla altın satmak zorunda kalmış, piyasaya ek altın arzı gelerek fiyatlar üzerinde baskı oluşturmuştur.
Eğilmez, ancak bu deneyimden yapılacak genellemelere karşı uyarıda bulunmuş, bundan sonraki tüm krizlerde altından kaçış yaşanacağı sonucuna varılamayacağını belirtmiştir.
Yazısında irrasyonel karar alma süreçlerinin küresel ölçekte yaygınlaştığını da vurgulayan Eğilmez, geçmişte ağırlıklı olarak gelişmekte olan ülkelerde görülen irrasyonel politikaların artık tüm dünyada benimsendiğini değerlendirmiştir. ABD'nin askeri operasyonlarının yüz milyarlarca dolarlık maliyetinin ekonomik açıdan rasyonel olmadığını ifade etmiştir.
Küreselleşme ve sermaye hareketlerinin serbestleşmesiyle piyasa dinamikleri önemli ölçüde değişmiştir. Geçmişte büyük çatışmaların ardından uzun süreli piyasa çöküşleri yaşanırken, günümüzde piyasa aktörleri yeni koşullara çok daha hızlı uyum sağlamaktadır. Yatırımcılar krizleri kısa sürede analiz ederek yeni fırsatlar aramaya başlamakta, bu nedenle piyasalardaki dalgalanmaların süresi kısalmaktadır.
Eğilmez, küreselleşmenin yalnızca ekonomik yapıları değil, krizlere verilen tepkileri de dönüştürdüğünü belirtarak, "Dünün kesin doğruları bugün aynı şekilde geçerli olmayabilir" sonucuna varmıştır.
