G7 liderleri Trump ve İran mutabakatının detaylarını bekliyor
G7 zirvesi kapsamında toplanan liderler Trump ve İran arasındaki anlaşmanın detaylarını arıyor Hürmüz Boğazı ve 300 milyar dolarlık fon belirsizliğini koruyor
G7 zirvesi katılımcıları Fransa'nın Évian-les-Bains tatil beldesinde Trump ve Tahran yönetiminin imzaladığı mutabakatın ayrıntılarına yönelik netlik arıyor. Liderler pazartesi akşamı Cenevre Gölü kıyısındaki özel yapım pavyonda düzenlenen açık hava çalışma yemeğinde bir araya geldi. Yaklaşık iki saat süren toplantı güneş batarken sona erdi. Sürece yakın iki farklı yetkili liderlerin planın detaylarına dair büyük bir belirsizlikle masadan kalktığını belirtti.Trump bir buçuk sayfalık mutabakat metnini pazar günü sanal ortamda kendi elektronik imzasıyla resmen onayladı. Washington ve Tahran yönetimleri G7 zirvesi atmosferinde sözleşme metnini kamuoyu ile henüz paylaşmadı. Taraflar anlaşmanın operasyonel işleyişine dair tamamen çelişkili açıklamalar yapıyor. Amerika Birleşik Devletleri hükümet yetkilileri bile planın mekanizması hakkında birbirlerinden tamamen farklı değerlendirmeler sunuyor.Şeffaflık beklentisi ve imza takvimiBaşkan Yardımcısı JD Vance cuma günü İsviçre'de düzenlenecek resmi imza törenine bizzat katılacak. Üst düzey bir ABD yetkilisi metnin şeffaflık ilkesi gereği cuma gününden bir veya iki gün önce yayımlanacağını açıkladı. Trump ise Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile gerçekleştirdiği ikili görüşmesinde tamamen farklı bir takvim sundu. Trump belgenin cuma gününden sonraki ileri bir tarihte kamuoyuyla paylaşılacağını net bir şekilde belirtti.G7 zirvesi liderleri müzakere edilen bir buçuk sayfalık metni hiçbir şekilde henüz okumadı. Liderler mutabakatın içeriğini bilmemelerine rağmen Trump yönetimini anlaşma başarısı nedeniyle güçlü bir şekilde tebrik etti. Vance pazartesi sabahı katıldığı televizyon röportajında konuşana kadar metnin imzalanıp imzalanmadığı belirsizliğini korudu.ABD'li diplomatik yetkililer İran adına baş müzakereci ve parlamento başkanı Mohammad Bagher Ghalibaf'ın resmi imzayı attığını doğruladı. Yetkililer Dini Lider Mojtaba Khamenei'nin diplomatik sözleşmelere hiçbir zaman bizzat imza atmadığını iddia etti. Diplomatlar salı günü Cenevre Gölü üzerindeki lüks bir otelde gerçekleşecek G7 zirvesi müzakerelerine yöneldi.G7 zirvesi masasında 300 milyar dolarlık fon planıMacron salı günü Mısır, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri liderlerini G7 zirvesi kapsamındaki öğle yemeği oturumuna davet etti. Katar yetkilileri müzakere sürecinde en başından beri son derece aktif bir rol aldı. ABD yönetimi Körfez ülkelerinin İran için kurulacak 300 milyar dolarlık yeniden yapılanma fonunu tamamen finanse etmesini bekliyor. Bir yetkili mevcut stratejiyi diğer bölge ülkelerini yatırıma teşvik etmek şeklinde analitik olarak tanımladı.Pazartesi günkü akşam yemeği G7 zirvesi masasında temel uluslararası zorlukları birlikte ve koordineli çözme hedefine odaklandı. Trump çalışma masasında Macron ve İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ın tam arasında oturdu. Trump geçtiğimiz aylarda her iki lideri İran ile yaşanan aktif çatışma döneminde yeterli adım atmadıkları gerekçesiyle sert şekilde eleştirmişti. İki lider Trump'ın karar alma süreçlerini açıkça sorgulamıştı.Hürmüz boğazı mayınları ve geçiş ücreti çatışmasıTrump'ın yardımcıları aktif çatışmanın sona ermesiyle Avrupa ülkelerinin Hürmüz Boğazı'ndaki tehlikeli mayınları temizlemesini bekliyor. Fransa ve İngiltere mayın temizleme operasyonlarına askeri düzeyde destek vereceklerini kamuoyuna açıkladı. Avrupalı yetkililer G7 zirvesi toplantılarında boğazın gelecekteki statüsünü görmeden kesin taahhüt vermekten şiddetle kaçınıyor.Muhafazakar yorumcu Mark Levin G7 zirvesi sürerken mutabakat metninin gizli tutulmasını X platformunda sert sözlerle açıkça eleştirdi. Levin isimsiz kaynaklar yerine resmi belgenin acilen kamuoyuyla şeffafça paylaşılmasını talep etti. Trump geçmişte Levin'i ve kendisinin Fox News kanalındaki hafta sonu yayınlarını defalarca övmüştü.ABD yönetimi Hürmüz Boğazı'nın kalıcı olarak ücretsiz işletileceğini ve deniz trafiğine açılacağını duyurdu. İran tarafı geçişleri tamamen kendi kontrolünde tutacağını ve gerekirse uluslararası gemilere ücret uygulayacağını bildirdi. Vance CNBC kanalına verdiği ilk röportajda ücretsiz geçiş beklediklerini ancak nihai kararı gelecekteki teknik müzakerelerde belirleyeceklerini söyledi.Gelişmiş santrifüjler ve dondurulan varlıklarİlerleyen günlerde G7 zirvesi sonrasında başlayacak teknik müzakereler İran'ın nükleer programının kesin kaderini tayin edecek. Taraflar yaklaşık 1.000 pound ağırlığındaki bomba yapımına yakın zenginleştirilmiş uranyumun akıbetini masada tartışacak. Müzakere heyetleri gelişmiş santrifüjlerin teknolojik durumunu ve uluslararası nükleer denetim mekanizmalarını detaylıca masaya yatıracak.ABD yönetimi Tahran mutabakat taahhütlerini yerine getirmeden G7 zirvesi kararlarının ve yaptırımlarının kalkmayacağını defalarca vurguluyor. Üst düzey yetkililer yaptırımların hafifletilmesini doğrudan belirli bir spesifik davranışa kesinlikle bağlamıyor. Yetkililer İran'ın genel olarak daha uygun davranması halinde mevcut ekonomik kısıtlamaların zamanla gevşeyeceğini ifade ediyor.Taraflar karşılıklı güven artırıcı adımlar kapsamında küçük ekonomik jestler uygulamayı diplomatik olarak planlıyor. İlgili yetkililer yaptırımların kademeli hafifletilmesini ve İran'ın dondurulmuş uluslararası varlıklarının serbest bırakılmasını ciddi şekilde değerlendiriyor. Tahran'ın taahhütlerini yerine getirme niyeti göstermesi durumunda ilk aşamada küçük yaptırım hafifletmeleri piyasada devreye girecek.
