İran anlaşma taslağında boğaz yönetimini devretmiyor
İran savaş anlaşmasının metni neredeyse tamamlandı. Nükleer dosyadan Hürmüz Boğazı'na kadar 7 kritik maddeyi içeren taslak, karar organlarının onayını bekliyor. Anlaşma petrol piyasalarını nasıl etkileyecek?
İRNA'ya göre anlaşma metninde Hürmüz İran'ın denetiminde kalacakİran'ın resmi haber ajansı IRNA, savaşı sona erdirecek bir mutabakat zaptının eşiğine gelindiğini belirtti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Baghai, metnin ana kısmının neredeyse tamamlandığını doğruladı.Bir buçuk aylık mesajlaşma sürecinin ardından taraflar, taslağın son haline büyük ölçüde yaklaştı. Baghai, karar alma organlarının nihai onayını beklediklerini söyledi. Süreç, Dışişleri Bakanı Seyyid Abbas Arakçi'nin 25 Mayıs'ta İslamabad'ı ziyaretiyle başladı. IRNA'ya göre İran'ın 14 maddelik planı, anlaşmanın orijinal çekirdeğini oluşturdu. Tahran'ın nükleer müzakereleri savaşın kesin olarak bitmesinin ardına erteleme önerisi, Washington tarafından en başından kabul edildi. Bu prensip, iki aşamalı bir çerçevenin temelini attı.Birinci aşamada tüm cephelerde savaşın durması hedefleniyor. İkinci aşamada ise nükleer dosya masaya yatırılacak. Nükleer dosya yeni taahhüt içermiyorMevcut taslakta İran, nükleer programıyla ilgili yeni bir yükümlülük altına girmiyor. Ülkenin barışçıl nükleer programının çerçevesi, mutabakat sonrasında da aynen kalacak.Nükleer müzakerelerin, anlaşmanın imzalanmasından sonraki 60 gün içinde yapılması öngörülüyor. Metindeki nükleer atıflar, yalnızca sonraki görüşmelere referans niteliği taşıyor. Hürmüz Boğazı yönetimi İran'da kalıyorIRNA'ya göre İran, Hürmüz Boğazı'nın yönetimini devretmiyor. Söz konusu olan tek şey, savaşın sona ermesi durumunda boğazdan geçişin normalleştirilmesi. Yasadışı ablukanın sona ermesi ve ticari gemilere yönelik tehditlerin ortadan kaldırılması hedefleniyor. İran'ın talebiyle ABD'nin boğazın gelecekteki yönetiminde hiçbir rolü olmayacak. Tahran, Hürmüz Boğazı'nın geleceğini kıyıdaş ülke Umman ile doğrudan görüşmelerde çözecek. Tüm cephelerde savaşa kesin sonMutabakat zaptının temel amacı, bölgedeki tüm cephelerde savaşı tamamen bitirmek. Lübnan da dahil olmak üzere İran'a karşı yürütülen çatışmaların hepsi kapsam altında. ABD, İsrail rejimini Lübnan'daki savaşı sona erdirmeye zorlayacağına söz veriyor. Metinde "ateşkesin uzatılması" gibi geçici bir ifade bulunmuyor. Dondurulmuş varlıklar için somut mekanizmaİran'ın yurtdışında bloke edilmiş varlıklarının serbest bırakılması için net bir süreç öngörülüyor. Tahran, bu konuda üçüncü taraflardan güvenilir garantiler almış durumda. Mutabakatın imzalanmasıyla eş zamanlı olarak varlıkların bir kısmı derhal serbest bırakılacak. Geriye kalan kısım ise 60 günlük müzakere sürecinde aşamalı olarak Tahran'a iletilecek. Ayrıca İran, tazminat konusunu da masaya taşıdı. ABD ve İsrail'in yasadışı saldırıları sonucu oluşan zararların karşılanması gerektiği metinde vurgulanıyor. Yaptırımlar nükleer müzakerelere kaldıİran'ın tüm yaptırımların kaldırılması talebi, doğrudan savaş anlaşmasının konusu olmadı. Bu başlık, 60 günlük nükleer müzakere sürecine ertelendi. Karşı taraf, anlaşmada yaptırımların sona erdirilmesiyle ilgili kesin bir taahhütte bulunmadı. Yaptırımların kaldırılması, nükleer görüşmelerin başarısına bağlanmış durumda. Gelecek müzakereler üç konuyu kapsayacakMutabakat çerçevesinde İran ile ABD arasında 60 günlük yoğun bir müzakere trafiği planlanıyor. Görüşmelerin gündeminde sadece üç ana başlık yer alacak.Birincisi, İran'ın barışçıl nükleer programının devamı. İkincisi, ABD'nin tek taraflı ve yasadışı tüm yaptırımlarının kaldırılması. Üçüncüsü ise savaşta verilen zararların tazmini için bir mekanizma. Saha zaferleri anlaşmanın garantisiIRNA'ya göre Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'nin sürekli gözetimi altında tüm kırmızı çizgiler muhafaza edildi. Yetkililer, mutabakatın imzalanmasının savunma hazırlığının terk edilmesi anlamına gelmediğini vurguluyor. Metnin nihai hali, her iki tarafça kesin olarak kabul edilene kadar yayınlanmayacak.
