Bilim insanları uyarıyor: Küresel sıcaklık 4 yıl içinde 1,5 derece eşiğini aşabilir
Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi'nin Küresel İklim Değişikliği Göstergeleri raporuna göre, 2025'te küresel sıcaklık artışı 1,37 dereceye ulaştı. Sera gazı emisyonları 2024'te rekor seviyeye çıkarken, bilim insanları yaklaşık 4 yıl içinde 1,5 derece eşiğinin aşılabileceği uyarısında bulunuyor. Raporun bulguları, denizel sıcak hava dalgalarında üç kat artış ve deniz seviyesinde 23 santimetrelik yükseliş gibi ciddi sonuçları da ortaya koymaktadır.
Dünya çapında 17 ülkeden 56 kurumda görev yapan 70'ten fazla bilim insanı tarafından hazırlanan Küresel İklim Değişikliği Göstergeleri raporu, Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi bünyesindeki Copernicus İklim Değişikliği Servisi tarafından yürütülmüştür. Raporun temel bulguları uluslararası bilim dergisi Earth System Science Data'da yayımlanmıştır.
Rapora göre, küresel iklim sistemi hızla ısınmaya devam etmektedir. İnsan faaliyetlerinden kaynaklanan iklim değişikliği nedeniyle küresel sıcaklık artışı 2025'te sanayi öncesi dönem olan 1850-1900 yılları ortalamasının 1,37 derece üzerine çıkmıştır. Geçen yıl ölçülen ısınma hızı kayıtlardaki en yüksek seviye olmuştur. 2016-2025 döneminde ise küresel sıcaklık artışı ortalama 1,26 derece olarak ölçülmüştür.
Hızlanan ısınmada sera gazı emisyonlarındaki artış belirleyici rol oynamaktadır. Büyük ölçüde fosil yakıtların yakılmasından kaynaklanan sera gazı emisyonları 2024'te 56,8 milyar ton karbondioksit eş değeriyle tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşmıştır. Bu bulgular ayrıca 2025'in kayıtlardaki en sıcak üçüncü yıl olduğunu doğrulamaktadır.
Bilim insanları, giderek hızlanan ısınma nedeniyle küresel sıcaklık artışının yaklaşık 4 yıl içinde 1,5 dereceyi aşabileceğini öngörmektedir. 2015'te imzalanan Paris Anlaşması'nda, küresel sıcaklık artışının yüzyıl sonunda 1,5 derece ile sınırlandırılması veya 2 derecenin altında tutulması hedeflenmiştir. Ancak raporun bulguları, bu kritik eşiğin aşılma riskinin giderek arttığını göstermektedir. Küresel sıcaklık artışını kontrol altına almak için ülkelerin 2030'a kadar karbonsuzlaşma çabalarını önemli ölçüde artırması gerekmektedir.
ECMWF bünyesindeki Copernicus İklim Değişikliği Servisi'nin İklim Stratejik Lideri Samantha Burgess, son 10 yıldaki ısınmanın neredeyse tamamının insan faaliyetlerinden kaynaklandığını vurgulayarak, bunun enerji kaynakları ve ekosistemler üzerindeki etkilerinin dünyada hissedilmeye başlandığını, sıcaklıklar yükselmeye devam ettikçe bu etkilerin hızlanacağını belirtmiştir. İngiltere Meteoroloji Ofisi Bilim Uzmanı Matt Palmer, dünya genelindeki sera gazı salımının rekor seviyelerde olduğuna işaret ederek, bunun daha fazla ısının atmosferde hapsolmasına ve dünyada enerji dengesinin bozulmasına yol açtığını ifade etmiştir.
Küresel ısınmanın çeşitli olumsuz etkileri gözlemlenmeye başlanmıştır. Güney Kore Pusan Ulusal Üniversitesi İklim Bilimleri Araştırma Merkezi Profesörü June-Yi Lee, denizel sıcak hava dalgalarının giderek daha sık görüldüğünü belirtmiş ve bu durumun okyanus yüzeyindeki süregelen ısınmayla tutarlı olduğunu vurgulamıştır. 1991-2025 yılları arasında denizel sıcak hava dalgalarının yaşandığı gün sayısı dünya genelinde üç kattan fazla artmıştır. Bu olaylar deniz ekosistemlerine zarar verirken gıda üretimini, ekonomileri ve kıyı koruma sistemlerini tehdit etmektedir. Ayrıca okyanus-atmosfer karbon alışverişini bozarak okyanusların asitlik ve oksijen seviyelerini etkilemekte ve karalarda görülen aşırı hava olaylarını şiddetlendirmektedir.
Hollanda Kraliyet Deniz Araştırmaları Enstitüsü Araştırma Lideri Aimee Slangen, deniz seviyesindeki rekor artışa dikkat çekerek, 2025'te küresel deniz seviyesinin 1901'den beri toplam 23 santimetrelik yükseliş ile yeni bir rekora ulaştığını bildirmiştir. Bu yükseliş yılda yaklaşık 1,8 milimetrelik bir hızla gerçekleşmekte ve bu hız giderek artmaktadır. Görünüşte küçük gibi görünen bu değişim bile, dünyada çok sayıda alçak kıyı bölgesinde kıyı taşkınlarını artırmakta ve geçim kaynaklarına ile ekosistemlere ciddi zarar vermektedir.