OPEC+ Üretim Artışları Hürmüz Boğazı Krizinin Gölgesinde Kalıyor
OPEC+ grubu üyesi 7 ülke Temmuz ayında günlük 188 bin varil üretim artışı kararı aldı, ancak Hürmüz Boğazı'ndaki kriz ve BAE'nin OPEC'ten ayrılması bu çabaların etkisini sınırlı hale getirdi. Mart ve Nisan aylarında Körfez bölgesi üyeleri ciddi üretim kayıpları yaşarken, normalleşme süreci en az 2027'nin ilk çeyreğine kadar uzayacak görünmektedir.
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubu, Hürmüz Boğazı'ndaki kriz nedeniyle üretim artışlarının küresel piyasada sınırlı etkiye sahip olduğu değerlendirilmektedir.
Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman'dan oluşan 7 ülkelik grup, Temmuz ayı için günlük 188 bin varil üretim artışına karar vermiştir. Bu, ABD/İsrail-İran savaşının başlangıcından bu yana dördüncü üretim artışıdır. Önceki dönemlerde BAE'nin de dahil olduğu grup, Nisan ayında günlük 206 bin varil, Mayıs ayında günlük 206 bin varil ve Haziran ayında günlük 188 bin varil artırım kararı almıştı. Böylece Nisan-Haziran döneminde kağıt üzerinde yaklaşık 600 bin varil günlük üretim artışı gerçekleştirilmiştir. Bu artışlar, Nisan 2023'te duyurulan günlük 1,65 milyon varillık gönüllü üretim kesintisinin kademeli geri alınması sürecinin parçasıdır.
Küresel petrol ticaretinin yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin 27 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından durması, arz krizine yol açmıştır. Bu dönemde bazı kilit OPEC+ üyesi ülkeler tam kapasite tedarik sağlayamamıştır. Kriz, BAE'nin 1 Mayıs'ta 60 yıl sonra OPEC'ten ayrılmasıyla daha da derinleşmiştir.
OPEC'in son raporuna göre, OPEC+ grubunun günlük ham petrol üretimi Mart'ta 34 milyon 929 bin varil, Nisan'da 33 milyon 190 bin varile gerilemiştir. Şubat ayında bu rakam 42 milyon 772 bin varild. Mart ayında savaş nedeniyle Körfez bölgesi üyelerinin üretiminde önemli düşüşler yaşanmıştır. Irak 2 milyon 509 bin varil, Suudi Arabistan 2 milyon 386 bin varil, BAE 1 milyon 527 bin varil, Kuveyt 1 milyon 422 bin varil, İran 176 bin varil ve Bahreyn 81 bin varil arz kaybı yaşamıştır. Nisan ayında da benzer eğilim devam etmiş, Suudi Arabistan'da 958 bin varil, Kuveyt'te 561 bin varil, Irak'ta 291 bin varil, İran'da 211 bin varil ve Bahreyn'de 26 bin varil gerilemesi kaydedilmiştir. Sadece BAE, 131 bin varille üretimde kısmi toparlanma göstermiştir.
8 Nisan'daki ateşkesten bu yana ABD ve İran arasında bir anlaşmaya yönelik beklentiler bulunmasına rağmen, son gelişmeler endişeleri artırmıştır. Tahran'ın dün Hürmüz Boğazı'nı kapattığını açıklaması ve ABD Başkanı Trump'ın saldırıların şiddetleneceğini bildirmesi, mevcut arz krizine ilişkin kaygıları derinleştirmiştir. Bağımsız petrol analisti Gaurav Sharma'ya göre, OPEC+ grubunun Orta Doğu üyeleri bu dönemde sadece seyirci konumundadır ve amaç, İran savaşı sona erdikten sonra normalleşme başlayacaksa, grubun üretim artışına hazır olduğunu göstermektir. Arzın normale dönüşü en az 2027'nin ilk çeyreğine kadar sürecek görünmektedir.