ABD, 188 Çinli Şirketi Askeri Ortak İlan Etti: Yeni Gerilim Döneminin Başlangıcı
Pentagon, ulusal güvenlik gerekçesiyle BYD, Alibaba, Baidu gibi küresel Çin markalarını askeri ortakları olarak sınıflandıran listeyi güncelleştirdi. Hamle doğrudan yaptırım getirmese de Çinli firmaların prestijine darbe vuruyor ve karşı misillemenin kapısını aralamaktadır.
ABD ve Çin arasındaki ekonomik ve teknolojik rekabet yeni bir boyuta ulaştı. Pentagon tarafından güncellenen 'Bölüm 1260H' olarak bilinen kara listede, ulusal güvenliğe tehdit oluşturduğu gerekçesiyle 188 Çinli şirket askeri ortak olarak ilan edildi.
Listeye en son eklenen şirketler arasında, yakın zamanda Tesla'yı geride bırakarak dünyanın en çok elektrikli araç satan üreticisi olan BYD, teknoloji ve e-ticaret alanında faaliyet gösteren Alibaba, yapay zeka konusunda öncü Baidu, elektrikli araç üreticisi Nio ve uçak üreticisi Comac yer alıyor. Listede ayrıca geçmişte eklenen Huawei, Tencent ve DJI gibi markalar da bulunmaktadır.
Pentagon tarafından yayımlanan bu listenin amacı, Amerikan şirketleri ve kurumlarını söz konusu Çinli firmalarla iş yapmanın getireceği riskler konusunda uyarmaktır. Şu an için doğrudan ticari yaptırım uygulanmasa da, listeye alınmak küresel pazarda bu firmaların prestijine ve ticari ilişkilerine ağır bir darbe vurmaktadır. Uzmanlar, ABD'nin bu adımının temelinde net askeri sözleşmelerden ziyade, bu şirketlerin Çin'in devlet destekli sivil-askeri entegrasyon programlarında yer almasının bulunduğunu belirtmektedir.
Listelenen şirketlerin çoğu, yapay zekadan elektrikli araçlara kadar birçok kritik sektörde doğrudan Amerikalı firmalarla rekabet etmektedir. Bu durum, iki ülke arasındaki ticari tansiyonu en üst seviyeye çıkarma riskini taşımaktadır.
Çinli firmalar, bu karara sert tepkiler göstermişlerdir. Alibaba yetkilileri, şirketlerinin hiçbir şekilde Çin ordusuyla veya askeri stratejiyle bağlantısı bulunmadığını savunarak, bu asılsız karara karşı tüm hukuki yollara başvuracaklarını açıklamıştır. Baidu ise kararın inandırıcı bir gerekçesinin olmadığını ifade ederek, isimlerini listeden sildirtmek için tüm seçenekleri değerlendireceğini duyurmuştur. BYD, Reuters'e yaptığı açıklamada, askeri şirket olarak nitelendirilmeye kesinlikle karşı çıktığını ve haklarını korumak için tüm idari ve yasal yollara başvuracağını belirtmiştir.
Çin'in Washington Büyükelçiliği, ABD'nin bu kararını ayrımcılık olarak nitelendirmiş ve Çinli firmaların faaliyet gösterdikleri ülkelerin kanunlarına harfiyen uyduğunu savunmuştur. Pekin yönetimi, bu hamleyi bir tür ekonomik kuşatma olarak görmektedir. Siyasi analistler, Çin'in bu adıma karşılık olarak benzer bir karşı liste hazırlayabileceği, Amerikalı şirketlere yönelik kısasa kısas yaptırımlar uygulayabileceği veya diplomatik arenada sert bir misilleme süreci başlatabileceğini öngörmektedir.
