SODER Başkanı Kaya: Soğan İthalatı Yapılırsa Üretimi Durduracağız
Soğan Üreticileri ve Tedarikçileri Derneği Başkanı Reşit Kaya, İran'dan soğan ithalatı duyumlarına tepki göstererek, ithalat yapılması durumunda üretimi bırakacaklarını açıkladı. Bu yıl aşırı yağışlardan kaynaklanan mildiyö hastalığı nedeniyle verim kaybı yaşansa da, ön izleme yapılan Şanlıurfa, Amasya ve Tokat'ta hasat başlamış bulunmaktadır. Türkiye'de günlük soğan tüketimi 5 bin tonun üzerinde olup, ithalat yerine yerel üretimin desteklenmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Bu yıl Türkiye'de kaydedilen yüksek yağışlar tarımda verimli bir dönem getirirken, soğan ve patates gibi bazı ürünlerde verim kaybına neden olmuştur. Adana ve Hatay bölgelerinde aşırı yağışlar ve yüksek nem koşullarında soğanda mildiyö mantarı hastalığı ortaya çıkmış, bu da soğan veriminde ciddi kayıplara yol açmıştır. Olumlu gelişme olarak Şanlıurfa başta olmak üzere Amasya, Karacabey ve Tokat'ta yeni sezon hasadı başlamıştır.
Pazarda soğan fiyatları şu şekilde oluşmuştur: Tarlada soğanın kilogram fiyatı 25 lira iken, İstanbul Bayrampaşa Hali'nde kuru soğan 25-35 lira arasında değişmektedir. Zincir marketlerde ise kuru soğan kilogramı 24,90 liradan satılırken, yeni sezon hasat soğanı 45,90 liradan sunulmaktadır.
Soğan Üreticileri ve Tedarikçileri Derneği Başkanı Reşit Kaya, İran'dan soğan ithalatı yapılacağına dair duyumlar aldığını belirtmiştir. Kaya, şu anda soğan arzında herhangi bir problem olmadığını ifade ederek, ithalat yapılması durumunda üretimi bırakacaklarını açıklamıştır. Aşırı yağışlardan dolayı mildiyö hastalığının oluştuğunu hatırlatan Kaya, önümüzdeki iki ay içinde İç Anadolu'da soğanın piyasaya çıkacağını belirtmiştir. Kaya'ya göre, "Eğer soğan ithal edilirse biz soğan ekimini sonlandıracağız. Bugün bir kilo soğan 25 lira olup büyük bir maliyeti yoktur. Arzda sıkıntı olsa dahi en fazla 30-35 liraya çıkabilir. Ortalama bir aile yılda 20 kilo soğan tüketmektedir."
Soğancıların 8 yıldır zarar ettiğini belirten Kaya, hasat edilen soğanların özelliğinden dolayı depolanamadığına dikkat çekmiştir. Türkiye'de günlük 5 bin ton civarında soğan tüketilirken, haziranda okullar kapanınca tüketimde yüzde 30 düşüş yaşanacağını öngörmektedir. Üniversite öğrencileri başta olmak üzere insanlar memleketlerine dönerek bölgelerinde yetiştirilen ürünleri tüketeceklerdir.
Kaya, İran'dan ithalat yapılacağı duyumları sonrasında Tarım ve Orman Bakanlığı yetkilileriyle görüştüklerini ve ithalatın engellenmesi konusunda görüş bildirdiklerini aktarmıştır. İran'da soğan yüklendiği duyumunu alan Kaya, ithalatın yapılması halinde "Soğan üreticisini örgütleriz, soğan ektirmeyiz" demekle kalmayacaklarını belirterek, 38 senelik soğan üreticisi olarak sahip oldukları ekipman, traktor ve sulama sisteminin örnek teşkil ettiğini vurgulamıştır.
Zincir marketlerin fiyat politikasını da eleştiren Kaya, soğanın 25 liraya alınıp aynı fiyata satıldığını, ancak üreticilerin indirim raflarından çıkamadığını belirtmiştir. Ürünleri enflasyon sepetinde yer alsa bile, indirim raflarından hiç çıkmadıklarını şikâyet etmiştir.
Yüreğir Ziraat Odası Başkanı Mehmet Akın Doğan, bu yıl soğanın güneş görmediğini ve hasat öncesinde çok ilaçlama yapıldığını ifade etmiştir. Soğan su ve çamurda büyüdüğü için mildiyö hastalığı yaşandığını belirten Doğan, 2025'te 5-6 kez ilaçlama yapıldığına karşılık bu yıl 10-12 kez ilaçlama yapıldığını açıklamıştır. Artan maliyetler ve aşırı yağışlar nedeniyle hasat gecikmiş, bu da soğanların bir kısmının bolting (zibeğe geçme) hastalığına yakalanmasına neden olmuştur. Yağışlar sonucunda her bölgede hastalık ortaya çıkmıştır. Adana ve Reyhanlı bölgesinde erkenci soğan ekilen alanların Yüreğir'de bu yıl 36 bin dönümden 31 bin dönüme indiği belirtilmiştir. Bir dönümde soğan maliyeti 10 lira olup, işçilik maliyeti 4-5 liradır. Hastalık nedeniyle bu yıl verim dönüm başına 2-4 ton arasında gerçekleşmiştir. Doğan, para kazanamayan çiftçilerin yurt dışından gelen soğanla nasıl kazanç sağlayabileceğini sorgulamıştır. Şu anda iyi soğanın piyasa fiyatı 25-30 lira bandında bulunmaktadır.
