Irak ve BAE, Hürmüz Boğazı Riskine Karşı Alternatif Petrol Boru Hatları Geliştiriyor
Bölgesel çatışmalar nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndan petrol sevkiyatı kesintiye uğrayan Irak ve Birleşik Arap Emirlikleri, alternatif boru hatları üzerinden ihracat kapasitesini artırma planlarını hızlandırdı. Irak, Türkiye üzerinden Ceyhan limanına, BAE ise Fujairah terminaline uzanan yeni hatların teslimatını öne çekmeyi hedefliyor. Ancak bu projelerin gerçekleştirilmesi savaş riskleri, uluslararası anlaşmalar ve yatırım maliyetleri gibi önemli engellere takılıyor.
Hürmüz Boğazı'nda yaşanan tıkanıklık nedeniyle petrol sevkiyatında kesintiler yaşayan Irak ve Birleşik Arap Emirlikleri, alternatif boru hatları yoluyla ihracat kapasitesini artırma planlarına hız verdi.
Irak Hükümeti geçen hafta, günlük 220 bin varilden 770 bin varile çıkacak Irak-Türkiye boru hattı şebekesini hızlandırma kararını onayladı. Dünya Bankası verilerine göre, petrol sektörü 2025 yılında Irak'ın reel gayri safi yurtiçi hasılasının yüzde 53'ünü oluşturuyor. Türkiye üzerinden Akdeniz'deki Ceyhan limanına uzanan bu güzergah, körfeze tamamen bağımlı olan Irak ekonomisine rahatlama sağlamayı hedefliyor.
Ekonomik istihbarat sağlayıcısı QuantCube Technology'nin verilerine göre, savaşın başlamasından bu yana Hürmüz Boğazı'na bağımlı olan Irak'ın genel ihracatı neredeyse tamamen durmuş durumda. Şirketin kıdemli ekonomisti Alan Lemangnen, petrolün tamamını Hürmüz üzerinden taşıyan Irak'ın Birleşik Arap Emirlikleri veya Suudi Arabistan'a kıyasla çok daha güç bir durumla karşı karşıya kaldığını belirtti. Irak hükümeti, savaş öncesinde 93 milyon varil olan nisan ayı Hürmüz Boğazı petrol sevkiyatının 10 milyon varile düştüğünü açıkladı.
Birleşik Arap Emirlikleri, Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığı aşmak için Fujairah terminaline uzanan yeni Batı-Doğu boru hattı inşaatını öne çekti. Abu Dabi Veliaht Prensi Şeyh Khaled bin Mohamed bin Zayed Al Nahyan, hattın teslimatının hızlandırılması talimatını verdi. Abu Dhabi National Oil Company (ADNOC), 2027 yılında devreye girecek projeyle petrol ihraç kapasitesini iki katına çıkaracak. Birleşik Arap Emirlikleri'nin diğer terminaller üzerinden sevkiyat yapabilmesi, Hürmüz'ün kapanmasının olumsuz etkisini hafifletiyor.
Alternatif boru hatları, askeri saldırı tehditleriyle karşı karşıyadır. İran, nisan ayında Suudi Arabistan'ın Basra Körfezi yakınlarındaki işleme tesislerini Kızıldeniz'deki bir ihracat merkezine bağlayan Doğu-Batı hattına saldırı düzenlerken, Fujairah terminalini vuran İran İHA'ları ham petrol yükleme operasyonlarını aksatmıştır. Uluslararası Enerji Ajansı, Suudi Arabistan ve BAE hatlarının toplam kullanılabilir kapasitesini günlük 3,5 ila 5,5 milyon varil olarak tahmin ediyor.
Boru hatlarının birden fazla ülkeden geçmesi durumunda uluslararası anlaşmaların gerekliliği, devasa altyapı yatırımlarının yanı sıra uzun zaman sürecek istişareleri de beraberinde getiriyor. Mevcut kapasitelerin savaş öncesi dönemde Hürmüz Boğazı'ndan günlük 20 milyon varil petrol ve türevi ürüne erişmesi imkânsız görünmektedir. Lloyd's List verilerine göre, deniz yolundaki trafik mayıs ayında İran çatışmalarının en düşük seviyesine geriledi. Körfez'de mahsur kalan gemiler, Tahran'ın onayı olmadan hareket ettiklerinde saldırı riskiyle, İran ile iş birliği yaptıklarında ise ABD yaptırımlarıyla yüzleşmektedir.
