Bakan Şimşek: Orta Doğu savaşının enflasyona 5 puanlık ek etkisi oldu
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Orta Doğu'daki savaşın Türkiye ekonomisine 5 puanlık enflasyonist etki yarattığını belirtmiştir. Bakan, savaşın petrol ve petrokimya fiyatları üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkilerini detaylandırırken, hükümetin makroekonomik dengeyi korumak amacıyla dış rezervleri 98,5 milyardan 160 milyar dolara çıkardığını vurgulamıştır. Şimşek, enerji fiyatlarındaki belirsizliklere karşı tampon oluşturduklarını ve OVP hedeflerinin öngörülemez küresel şoklar karşısında yönetilebilir bir düzeyde tutulduğunu ifade etmiştir.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, CNN Türk'te yaptığı açıklamada Orta Doğu'daki savaşın Türkiye ekonomisine olan etkilerini detaylı biçimde değerlendirmiştir. Bakan, yaşanan jeopolitik şokun enflasyona en az 5 puanlık ek baskı oluşturduğunu vurgulamıştır.
Şimşek, savaşın etki mekanizmalarını açıklarken, Hürmüz Boğazı çevresinin küresel petrokimya üretiminde stratejik önemine dikkat çekmiştir. Bölgede gübre üretiminin üçte birinden fazlasının gerçekleştiği, gübreden çip üretimine kadar pek çok ham maddenin işlendiği veya kaynaklandığını belirtmiştir. Bu nedenle yaşanan krizin dünyanın her yerindeki fiyatlamayı etkilediğini, giyim sektöründeki artışların petrokimya ürünü olan polyestere bağlı olduğunu vurgulamıştır.
Bakan, savaşın hem birincil hem de ikincil etkilerinin söz konusu olduğunu açıklamıştır. Petrol fiyatlarının doğrudan etkilerine ilaveten, küresel büyümeyi yavaşlatan, enflasyonu yükselten ve küresel faizleri etkileyen çok boyutlu bir şok olduğunu ifade etmiştir. Buna göre, petrol ve petrokimya ürünlerini ithalatla temin eden Türkiye gibi ülkelerin dış dengeleri bu şoktan olumsuz etkilenmektedir. Ayrıca, ticaret akışları ve Türkiye'nin ihracat yaptığı bölgelerdeki talepte azalma yaşandığını belirtmiştir.
Şimşek, başlangıçta savaşın birkaç hafta içerisinde biteceği beklentisinin aksine 200 gün sürdüğünü ifade etmiştir. Küresel petrol arzına bakıldığında, bu şokun geçmiş krizlerin etkisinden daha büyük olduğunu vurgulamıştır. Savaş yaşanmamış olsaydı enflasyonun yüzde 20'nin bir tık altı veya üzerinde olma ihtimalinin yüksek olduğunu belirtmiştir.
Orta Vadeli Program (OVP) çerçevesinde, Bakan Şimşek, ekonomi yönetiminin öngörülemez küresel şoklara karşı senaryo analiziyle çalıştığını açıklamıştır. Geçen yıl OVP hazırlandığında petrolün varil fiyatının 65 dolar olması beklenirken, fiyatların 118 dolara kadar çıktığını belirtmiştir. Bu tür şokları program tasarımının öncesinden tahmin etmek mümkün olmadığını vurgulamış, aynı zamanda geçen yıl yaşanan tarım donları ve yazın kuraklığının da enflasyonu etkilediğini ancak bu faktörlere sığınmadığını ifade etmiştir.
Bakan, 2023 depremi sonrasında Türkiye'nin önemli kaynak ihtiyacı bulunduğunu ve bu kaynakları piyasadan tedarik etmeseydi enflasyonun üç haneye çıkma ihtimalinin bulunduğunu belirtmiştir. Program tasarımının amacının bu büyük riskleri yönetmek olduğunu vurgulamıştır.
Dış rezervlere ilişkin, Şimşek önemli iyileştirmeler kaydetmiştir. Brüt dış rezervler 2023 ortasında yaklaşık 98,5 milyar dolarken, Şubat sonunda 210 milyar dolara ulaşmıştır. Savaşın etkileriyle mevcut seviye 160 milyar dolara düşmüş olsa da, bu rakam 2023 ortasına kıyasla ciddi bir artışı temsil etmektedir. Bakan, bu düzeyin uluslararası standartlara göre değerli olduğunu belirtmiştir. Normalde üç aylık ithalata yeterli kabul edilen dış rezervler, Türkiye'de yaklaşık beş aylık ithalata karşılık gelmektedir.
