Dijital Çağda Ürün Güvenliğinde Yeni Dönem Başladı
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, dijitalleşmenin ürün güvenliği kavramını köklü biçimde değiştirdiğini belirterek, yapay zeka destekli TAREKS sisteminin başarılı sonuçlarını paylaştı. e-ticarette güvenli ürün denetiminde yeni mevzuat uygulamaları başlatıldı. Bakan, Ürün Güvenliği Haftası Açılış Konferansında sektöre ilişkin güncel verileri ve politikaları açıkladı.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Ürün Güvenliği Haftası Açılış Konferansında yaptığı konuşmada, dijital dönüşümün ürün güvenliği alanında paradigma değişikliği yarattığını vurguladı. Konferansa AB Türkiye Delegasyonu Başkan Yardımcısı Jurgis Vilcinskas, Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Çetin Ali Dönmez ve Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Ahmet Gümen katıldı.
Bakan Bolat, bu yıl Ürün Güvenliği Haftası'nın teması olan 'Dijital Çağda Ürün Güvenliği'nin güncelliğini vurgulayarak, dünya ticaretinin yeşil ve dijital dönüşüm sürecinden geçtiğini ifade etti. Dijitalleşmenin üretimden ticarete, ulaşımdan bağlantısallığa kadar yaşamın her alanını etkilediğini belirten Bolat, akıllı ürünler ve yapay zeka entegrasyonunun ürün güvenliği tanımını temelden değiştirdiğini açıkladı. Buna göre ürün güvenliği kavramı artık yazılım hataları, güncellemeleri, siber güvenlik riskleri ve otonom cihaz arızalarını da kapsıyor.
Bakan, dijital ürün pasaportu uygulamasının ürün zincirinin tüm aşamalarında şeffaflık ve izlenebilirlik sağladığını belirtti. Bu araç, sürdürülebilirlik ve döngüsellik hedefleri doğrultusunda ürün uygunluğunun takip edilmesinde kritik rol oynıyor.
Tareks Sistemi'nde Önemli Başarılar
Bakan Bolat, 2011 yılında devreye alınan Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS)'in geçen yılın başında yapay zeka desteğiyle yenilenen yapısını açıkladı. Dijitalleşme adımlarının sonucunda kayıtlı aktif firma sayısı yüzde 8 artışla 130 bine, aktif kullanıcı sayısı yüzde 48 artışla 32 bine yükselmiştir. 2025 yılının ilk üç ayında sanayi ürünlerinin ithalatı için yapılan başvuru sayısı 1 milyonken, 2024'ün aynı döneminde yüzde 30 artışla 1,3 milyona ulaşmıştır. Sistem günlük ortalama 20 bin başvuruyu risk analizi sürecinden başarıyla geçirerek kesintisiz hizmet vermektedir.
e-Ticarette Yeni Denetim Sistemi
e-Ticarette ürün güvenliği için yeni mevzuat yürürlüğe alındığını açıklayan Bolat, Türkiye'nin bu alanda gerekli adımları atan ilk ülkelerden olduğunu belirtti. Geçen yıl e-ticaret hacmi yaklaşık 4,6 trilyon liraya, işlem sayısı 6 milyara ulaşmıştır. Bu hızlı büyümenin dijital dönüşümü ilke edinen yeni nesil denetim yaklaşımlarını zorunlu hale getirdiğini vurgulayan Bakan, tüketicilerin artık çevrimiçi platformlarda ürünlerin güvenlik uyarıları, uygunluk işaretleri ve imalatçı-ithalatçı bilgilerini kolayca görebildiğini açıkladı.
Yeni düzenlemelerle yurt dışından doğrudan ülkeye satışa sunulan ürünler için Türkiye'de yerleşik bir iktisadi işletme bulundurması zorunlu hale getirilmiştir. e-Ticaret platformları ürün güvenliği temas noktası belirlemeye zorunlu tutulmuştur. Bu sayede tüketiciler şikayetlerini doğrudan platforma iletebilmekte, güvenliği olmayan ve mevzuata aykırı ilanlar en geç 24 saat içinde kaldırılmaktadır. Bakan, e-ithalatında güvenli olmayan ürün oranının yüzde 81 olduğuna dikkat çekerek, bu konuda ilgili bakanlıklarla koordineli denetim ve kontrol çalışmalarının devam ettiğini belirtti.
